Psy - Tijdschrift over geestelijke gezondheid en verslaving

Jongeren die in de hulpverlening tussen wal en schip vallen. Dat is het onderwerp waar het om draait in het boek Zwervend door het leven; jongeren in botsing met zichzelf. Schrijfster Marcella Kleine interviewde op verzoek van de Initiatiefgroep GGZ-WMO Drenthe zes van deze probleem- en zwerfjongeren en liet hen vanuit hun eigen beleving vertellen wat zij nodig hebben aan hulpverlening. 'Bij een enkeling moest ik erg doorvragen voordat hij vertelde wat er werkelijk allemaal was gebeurd in zijn leven. De een bleef oppervlakkig, de ander was net een waterval. Maar elk verhaal was uiteindelijk zo ontzettend indrukwekkend...'

Hoe zijn jullie op het idee voor dit boek gekomen?
'In 2008 heeft de Initiatiefgroep GGZ-WMO Drenthe het boek Beschadigd maar niet geknakt; overleven in de maatschappij bij psychische problemen, verslaving of dakloosheid uitgebracht. Ik schreef de verhalen en interviewde Zarema, een meisje dat twee jaar door Nederland zwierf. Zij woonde toen sinds kort bij Felicia Molema van de jongerenopvang Van Mooi tot Maf. Toen ik daar voor het eerst kwam, was ik verbijsterd. Felicia is een alleenstaande moeder en heeft zelf twee kinderen. In haar eigen woning in Assen vangt zij probleem- en zwerfjongeren op. Waarom? Omdat ze wil helpen, ook al is het financieel bijna niet te doen en ligt ze daar soms wakker van. Ik kreeg van Zarema te horen dat ze eindelijk het gevoel had goed geholpen te worden. Daar waren de andere jongeren in de opvang het helemaal mee eens. Ik wist meteen dat we hier iets mee moesten gaan doen om meer aandacht en ondersteuning voor deze jongerenopvang te krijgen. Het boek Zwervend door het leven dat we nu hebben uitgebracht is een goede eerste stap. Zarema woont inmiddels zelfstandig, is druk met haar studie, maar wordt nog steeds bij allerlei zaken begeleid door Felicia.'

Hoe kan het dat de hulp van Felicia Molema wel werkt bij deze jongeren?
'Felicia geeft deze jongeren vertrouwen. Iets wat bij beschadigde kinderen heel erg moeilijk is. Zij blijft zich voor hen inzetten, 24 uur per dag. Vallen en opstaan, het gaat maar door. Zij stelt het kind centraal en regelt alle hulpverlening er om heen, in samenspraak met de jongere zelf. Zo krijgt ze jongeren weer terug in de hulpverlening en terug naar school.
In de reguliere hulpverlening gaat dat natuurlijk heel anders. Veel voogden hebben bijvoorbeeld een baan van 09.00 tot 17.00. Ook krijgen de jongeren regelmatig met nieuwe gezichten te maken doordat hun eigen voogd ziek of zwanger is of een andere baan krijgt. Ik snap heel goed dat lang niet iedereen kan wat Felicia doet. Dat zou ik zelf ook niet kunnen. Maar als er meer mensen zoals Felicia zijn en die manier van hulp bieden werkt voor deze jongeren, dan moeten we dat juist toch stimuleren?'

Het wordt in het boek duidelijk dat de reguliere hulpverlening aan deze jongeren lang niet altijd succesvol is. Hebben jullie negatieve reacties van hulpverleners gehad?
'Nee, nog geen één. Het boek is ook absoluut niet bedoeld als aanval op de reguliere hulpverlening. We willen graag samen zoeken naar betere oplossingen. Ik vind het geweldig dat Cees Wierda, directeur van Bureau Jeugdzorg Drenthe, achterin Zwervend door het leven erkent dat er problemen zijn en dat de hulpverlening aan deze groep jongeren verbeterd moet worden door bijvoorbeeld verandering in wet- en regelgeving. Ook vind ik het mooi dat hij het in het boek opneemt voor zijn mensen. Want natuurlijk zijn er ook heel veel mensen die hun werk erg goed doen. De hulpverleners die in het boek aan het woord komen (een jeugdagent, iemand van verslavingszorg en een leerplichtambtenaar) zijn daar een goed voorbeeld van.'

Welk verhaal heeft het meest met u gedaan?
'Natuurlijk maakt elk verhaal indruk op je. Ik ben zelf moeder en doe er alles aan om mijn kinderen een goede jeugd te geven. Als je dan de verhalen van deze jongeren hoort... Vooral het feit dat ze zelf geen emoties tonen als ze vertellen, heeft me een hele tijd bezig gehouden.
Het verhaal dat me het meest heeft getroffen, is dat van Ciske. Hij vertelde mij dat hij uit een heel net gezin kwam: Mijn vader en moeder zijn veertien jaar samen geweest. Ze waren niet getrouwd. In die tijd is mijn moeder met wel tien verschillende mannen naar bed geweest. En: In de tussentijd dronk mijn vader zijn verdriet om de ontrouw van mijn moeder weg. Door zijn alcoholgebruik werd het thuis minder leuk. Mijn ouders maakten ruzie als mijn zusje en ik al op bed lagen. Mijn moeder kreeg dan klappen.'

Met 'Zwervend door het leven' hopen jullie dat particuliere initiatieven zoals 'Van Mooi tot Maf' meer ondersteund worden. Gaan jullie nog meer actie ondernemen?
'Absoluut. De Hanzehogeschool in Groningen gaat ons helpen door onderzoek te doen naar dit soort initiatieven. Aan welke voorwaarden moet zo'n opvang voldoen? Wat zijn de succespunten? Wat moet verbeterd worden? Hoe kunnen mensen als Felicia financiële zekerheid krijgen? De studenten starten in september en hopen het onderzoek in december of januari 2010 afgerond te hebben. Ik weet dat wetgeving het moeilijk maakt, maar ons doel is om de jongerenopvang Van Mooi tot Maf in heel Nederland terug te laten komen.
Niet als vervanging van, maar als aanvulling op de reguliere hulpverlening.' (HE)

Klik hier voor meer informatie over de jongerenopvang Van Mooi tot Maf

Klik hier voor meer informatie over de Initiatiefgroep GGZ-WMO Drenthe

Zwervend door het leven; jongeren in botsing met zichzelf is geschreven door Marcella Kleine en kost €14,95 plus €2,95 voor verzend- en administratiekosten en. Het boek is te bestellen via initiatiefgroep.ggzwmo@web.nl of via het telefoonnummer 06-30471473.

De exemplaren van Zwervend door het leven zijn gewonnen door:

Gea Bruinsma
Jan Speetjens
Michelle Ratcliffe

Zij krijgen het boek toegestuurd

© Psy, 02-07-09