Brein verwarren door magnetische hersenmanipulatie
Psychiater Odile van den Heuvel van het VU Medich Centrum in Amsterdam wil met magnetische hersenmanipulatie, ook wel transcraniële magnetische stimulatie (rTMS) genoemd, aantonen dat er bij patiënten met een dwangneurose sprake is van een verstoorde wisselwerking tussen denken en voelen.
rTMS wordt gebruikt om specifieke hersengebieden te stimuleren. Waarom hanteert u deze methode?
‘Patiënten met een dwangneurose hebben moeite hun emoties te onderdrukken. Een geschikte behandeling is de cognitieve gedragstherapie. Hierin leren zij denkpatronen te veranderen waardoor ze minder angstig reageren. Kennelijk is er in onze hersenen dus sprake van een wisselwerking tussen denken en voelen. Ik verwacht dat die wisselwerking bij patiënten met een dwangneurose verstoord is. Eerder onderzoek laat bijvoorbeeld al zien dat het hersengebied waarin de emoties worden verwerkt bij deze patiënten overactief is. In mijn experiment stimuleer ik met rTMS het hersengebied waarin zich de denkprocessen van de patiënt afspelen. Mijn hypothese is dat de activiteit in het andere hersendeel, het gebied waar de emoties zitten, hierdoor zal afnemen.’
Hoe verloopt het experiment?
‘Direct nadat ik met een magnetische spoel het hersengebied dat verantwoordelijk is voor het denken stimuleer, geef ik de proefpersonen een taak die emoties oproept. Zo krijgen patiënten met smetvrees, een specifieke vorm van dwangneurose, videoclips te zien van vieze dingen. Ondertussen meten wij hun hersenactiviteit met MRI. We verwachten dat het hersengebied waar de emoties zetelen en dat doorgaans overactief is, door de magnetische stimulatie van het andere hersendeel, het dorsale gebied, minder actief wordt. Kortom, patiënten zullen hun emoties beter de baas kunnen. ’
En de controlegroep?
‘Bij de gezonde proefpersonen verstoren we de wisselwerking tussen denken en voelen door juist de activiteit in het dorsale gebied af te remmen. We verwachten dat hierdoor de emoties - tijdelijk - minder worden geremd. De wisselwerking tussen emotie en cognitie raakt dan uit balans. Op het moment dat zij in het onderzoek worden geconfronteerd met de emotionele informatie en mijn hypothese klopt, dan zullen zij hun emoties minder goed de baas kunnen dan gewoonlijk.’
Pittig. Heeft de ethische commissie het onderzoek goedgekeurd?
‘Het project is door verschillende wetenschappelijke commissies goedgekeurd. De medisch-ethische commissie moet er nog naar kijken, maar ik verwacht daar geen problemen mee. Let wel, ik heb het over een tijdelijke verandering in de hersenactiviteit van maximaal een uur en bovendien zullen de proefpersonen van deze manipulatie zelf nauwelijks iets merken.’
Wat hebben patiënten er dan aan?
‘We verwachten twee winstpunten. Allereerst kan het onderzoek bijdragen aan verdere ontwikkeling van de cognitieve gedragstherapie. Verder kan de magnetische behandeling mogelijk ooit ook als therapie worden ingezet. Tot op heden zijn de effecten daarvan teleurstellend, maar als we beter weten welk deel van de hersenen we moeten stimuleren, zou dat kunnen bijdragen aan nieuwe behandelvormen. (JH)
Psy 29-01-2008
