Psychiaters vinden verstandelijk gehandicapten niet sexy
Verstandelijk gehandicapten kampen vaak met psychiatrische stoornissen. Maar de ggz zegt: daar zijn we niet voor. Psychiater Martin van den Berg doet een appel op zijn collega's. ‘Deze burgers hebben ook recht op hulp.’
Martin van den Berg is psychiater en directeur behandelzaken van De Swaai, een van de weinige klinieken in Nederland waar psychiatrische zorg aan verstandelijk gehandicapten van alle niveaus wordt gegeven. Deze kliniek is onderdeel van GGZ Friesland, maar elders in de ggz moet nog veel gebeuren. Een interview.
Wat is het probleem?
‘Veel verstandelijk gehandicapten kampen met psychische klachten. Artsen voor verstandelijk gehandicapten kunnen een heel eind komen. Maar van de uitingsvormen van psychiatrische aandoeningen, weten ze te weinig. De puzzel wordt te moeilijk, zeker bij mensen met matige en ernstige verstandelijke beperkingen.’
Hoe gaat het nu meestal?
‘De ggz komt niet altijd in actie als dat wordt gevraagd. “Daar zijn we niet voor. De verstandelijk gehandicaptensector moet zichzelf maar redden”, is dan het antwoord. Of psychiaters willen wel meekijken, maar niet structureel samenwerken. Voor mensen met lichte verstandelijke beperkingen is meer specialistische psychiatrische zorg voorhanden dan voor de lagere niveaus. Toch kan dat ook nog beter.’
Wat is het gevolg?
‘Cliënten komen soms onterecht in de isoleercel terecht. De psychiaters die op verzoek meekijken schrijven nog te vaak dempende medicatie voor. Maar groepsleiders uit de verstandelijk gehandicaptensector vragen daar ook zelf om. Als iemand de hele tijd slaat of vreselijk onrustig is, dan is dat heel vervelend en soms zelfs gevaarlijk. Ze willen een ad hoc oplossing. Naar de echte oorzaak, die heel ergens anders kan liggen, wordt niet gezocht. Je zou het gedrag van de cliënt met elkaar moeten ontrafelen. Misschien is iemand agressief omdat hij last heeft van obstipatie, maar dat niet kan aangeven.’
Gaat het om ‘echte’ psychiatrische aandoeningen of meer om gedragsstoornissen?
‘Het lijkt erop dat juist de groep met matige tot ernstige handicaps heel gevoelig is voor psychiatrische stoornissen. Autisme, en waarschijnlijk ook schizofrenie, komen veel voor. Maar het lastige is dat het een overloopt in het ander. Waarom gaat iemand opeens met ontlasting smeren? Daar kan een psychiatrische aandoening ten grondslag aan liggen maar het kan ook een verandering in het dagritme zijn. Daarom is multidisciplinaire samenwerking zo belangrijk.’
Waarom heeft de ggz zo weinig interesse?
‘Niet iedereen heeft belangstelling voor dit vakgebied en dat mag ook. Maar er is ook veel onwetendheid. “Verstandelijk gehandicapten, daar kun je toch niks mee”, is een veelgehoorde uitspraak. Het is niet sexy. Als het om mensen van lage niveaus gaat, heb je bijvoorbeeld geen contact met de cliënt. Die weet soms niet eens dat jij er bent. Er zijn ook ggz-behandelaars die wel wat willen, maar een anamnese te moeilijk vinden. Daarom moet er aandacht voor zijn in de opleiding en meer opleidingsplaatsen komen voor psychiaters die wel geïnteresseerd zijn.’
Hoe zou u psychiaters willen overtuigen?
‘Ik vind het uitdagend om uit te vinden hoe ik deze mensen kan bijstaan en helpen. Het is verrijkend om vanuit verschillende invalshoeken naar een cliënt te kijken. Je verdiept je in erfelijkheidsfactoren, ontwikkelings- en neurologische stoornissen en de verbanden daartussen. Dat is ook voor de gewone psychiatrie een interessant vakgebied. Bovendien hebben we hier ook tevreden cliënten. De mensen met lichte beperkingen zijn juist vrij open en direct. Als ze je leuk vinden, dan vertellen ze je dat. Het contact is minder zakelijk dan gebruikelijk.’
Doet u een appel op de ggz?
‘Ja, ze zou zich ervan bewust moeten zijn dat deze mensen ook psychiatrische zorg nodig hebben. Ze hebben er recht op, het zijn ook burgers van dit land. Het is niet altijd makkelijk als je er weinig van weet, maar doe op zijn minst enige moeite. De ggz haakt nu te snel af.’ (SS)
Op 3,4,5 september is in Amsterdam het internationale congres Mental health in intellectual disability. Zie www.amsterdamcongress2009.org.
Op 24 september is er een open dag in De Swaai in Beetsterzwaag. Er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar. Voor informatie en opgave deswaai@talant.nl of via google: 10 jaar Swaai.
De Swaai maakt deel uit van GGZ Friesland
© Psy 01-09-2009
