Stoppen met roken kan gevaarlijk zijn
Abrupt stoppen met roken kan voor gebruikers van het antipsychoticum clozapine tot levensbedreigende situaties leiden. Roken vermindert de bijwerkingen van antipsychotica. Dat blijkt uit een artikel in het Tijdschrift voor Psychiatrie.
Het artikel beschrijft het geval van een 58-jarige man die binnen drie weken tot tweemaal toe wordt opgenomen in het ziekenhuis met een clozapine-vergiftiging en verlies van bewustzijn. Bij de eerste opname is duidelijk dat hij een infectie heeft, waardoor de clozapinespiegel tot grote hoogte steeg. Hij gaat in goede conditie naar huis en binnen een week is hij terug met opnieuw bewustzijnsverlies. Bij deze opname ontstond het vermoeden dat de problemen waren opgetreden omdat de man – die gewoonlijk een pakje shag per dag rookte – als gevolg van de eerste ziekenhuisopname minder was gaan roken.
Vergiftigingsverschijnselen
Andrea Ruissen, psychiater in opleiding, ging in de wetenschappelijke literatuur op zoek naar het effect van roken op het gebruik van clozapine en andere antipsychotica. Deze zoektocht bevestigde haar vermoedens. Ze vond een Amerikaans studie over de gevolgen van het nationaal rookverbod in psychiatrische instellingen. De concentratie van antipsychotica in het bloed van cliënten die stopten met roken steeg met gemiddeld veertig procent. Roken leidt tot lagere spiegels en stoppen met roken tot hogere spiegels. Een sterke plotselinge verhoging kan leiden tot levensbedreigende vergiftigingsverschijnselen.
Gunstige effecten
Bekend is dat het roken van tabak de bijwerkingen van antipsychotica, zoals geheugenproblemen, verminderd reactievermogen en lagere concentratie, deels kunnen opheffen. Deze gunstige effecten van roken treden al op bij zeven tot twaalf sigaretten per dag. Volgens Ruissen zijn de meeste psychiaters wel op de hoogte dat roken ‘iets doet’ met de effecten van antipsychotica. ‘Maar ze weten het niet in detail. Verpleegkundigen weten het vaak helemaal niet.’
Voorzichtigheid geboden
Als patiënten in ggz-instellingen deelnemen aan stoppen-met-rokenprogramma’ is ‘voorzichtigheid geboden’, aldus Ruissen. ‘Dokters en verpleegkundigen moeten alert zijn op de gevolgen van stijgende en dalende concentraties antipsychoticum in het bloed. Van clozapine en olanzepine is het bekend dat die heftig kunnen zijn, maar bij andere antipsychotica treden deze verschijnselen eveneens op.’ De psychiater in opleiding wijst ook op de gevaren van onregelmatig rookgedrag: ‘Sommige mensen roken heel veel als ze geld hebben om sigaretten te kopen, als geen geld hebben roken ze veel minder. Beter is het om regelmatig te roken, maar niet roken is natuurlijk het beste.’
Lagere dosis
In het artikel in het Tijdschrift voor Psychiatrie wordt geconcludeerd dat clozapinegebruikers niet abrupt mogen stoppen met roken. Dat kan leiden tot levensbedreigende situaties. Behandelaars dienen te registreren hoeveel hun patiënten roken, en de dosis clozapine aanpassen als ze stoppen of weer beginnen. Patiënten die niet roken zouden met een lagere dosis clozapine kunnen starten.(ML)
Downlaod hier het artikel Clozapinegebruik en abrubt stoppen met roken; een potentieel levensbedreigende combinatie in het Tijdschrift voor Psychiatrie
Klik hier voor het bericht Schizofreniepatiënten sterven 22.5 jaar eerder
© Psy 24-09-2009
