Psy - Tijdschrift over geestelijke gezondheid en verslaving

Uit de nieuwste cijfers van de Inspectie voor de Gezondheidszorg blijkt dat het aantal separaties bij 42 onderzochte ggz-instellingen in de periode van november 2008 tot november 2009 met tien procent is gedaald. Volgens hoofdinspecteur Wim Schellekens, die deze cijfers bekendmaakte op het congres Van beheersen naar intensive care, versnelt de afname in 2010 tot zeventien procent. De hoofdinspecteur sluit niet uit dat de werkelijke afname van separaties hoger ligt, omdat de inspectie zich baseert op de gegevens van registratiesysteem Bopzis, waar alleen verplichte meldingen binnenkomen.

Uitdrukkelijk verzet
Onderzoeker Niels Mulder, presenteerde op het congres inderdaad hogere cijfers. Deze zijn verzameld door het casusregister Argus, waarbij nu achttien ggz-instellingen zijn aangesloten. In het Argus-systeem worden ook ‘vrijwillige’ separaties meegeteld, deze hoeven niet aan de inspectie te worden gemeld. Tussen 2005 en 2009 zou het aantal separaties bij de Argus-deelnemers gemiddeld afgenomen zijn met zeventien procent. Het aantal uren dat een patiënt doorbrengt in de isoleercel is afgenomen met twintig procent en het aantal separaties waarbij de patiënt zich uitdrukkelijk verzet, is gedaald met 22 procent. Zowel Mulder als inspecteur Schellekens deed een uitdrukkelijk beroep op de rest van de ggz-sector om zich met spoed aan te sluiten bij Argus.

Dwangmedicatie
Het ministerie van VWS heeft de afgelopen jaren 25 miljoen euro beschikbaar gesteld om het aantal separaties terug te dringen. Nederland staat binnen Europa bekend als  kampioen separeren. In andere landen is het weer gebruikelijker om dwangmedicatie toe te passen. Met de teruggang van het aantal separaties in Nederland is er overigens nauwelijks een toename van dwangmedicatie vast te stellen, zo stelde onderzoeker Mulder.

Liefdevolle begeleiding
Houdt de psychiatrie de dalende trend vast, zo vroeg de directeur-generaal van VWS, die namens minister Klink het congres toesprak, zich af. ‘Het moet nu onderdeel van de dagelijkse routine worden dat patiënten niet meer in eenzaamheid en ontreddering worden opgesloten. Ze hebben recht op liefdevolle begeleiding.’ De directeur-generaal zette de nieuwe website van VWS en Justitie, www.dwangindezorg.nl in werking.

Werkvloer
Hoofdinspecteur Schellekens maakt zich zorgen over het vasthouden van de dalende trend, nu de extra financiële impulsen van VWS stoppen. ‘Er is sprake van een cultuuromslag’, erkent hij, ‘maar de projectmatige aanpak heeft ook het gevaar dat het niet ingebed wordt in de organisatie.’ Uit het onderzoek van de inspectie bleek dat slechts een enkele raad van bestuur precies weet wat er op de werkvloer speelt op het gebied van separatie, laat staan dat ze de ontwikkelingen ‘in control’ hebben. Schellekens noemde dat een zorgwekkende situatie.

Veldnormen
De discussie over intensive care voor de allerziekste psychiatrische patiënten woedt nog volop, zo bleek uit de bijdrage van psychiater Ellen Hummel, verbonden aan Parnassia Bavo Groep. De commissie die zich bezighoudt met het opstellen van ‘veldnormen’ voor intensive care, raakte verzeild in een zeer uitgebreide discussie over wat basiszorg is en wat intensive care en of je met intensive care-units niet een nieuwe dwangvorm creëert. ‘Je moet de discussie over intensive care niet verbinden met projecten voor minder dwang en drang’, meent Hummel. ‘Je kunt niet zonder dwang op een intensive care afdeling.’

Gewoon aardig doen
Volgens psychiater Hummel moeten hulpverleners hun professionele harnas afleggen.’Ze zijn geconditioneerd om niet aardig te doen tegen patiënten en ze niet aan te raken.’ Goed kijken en luisteren naar de patiënt en gewoon aardig doen, zou al een hoop dwang kunnen schelen. Verder hield Hummel een pleidooi om een ic-bed op dezelfde wijze te financieren als een bed in een kliniek voor intensieve behandeling (kib). Qua intensiteit van de zorg zullen beide ‘bedden’ niet ver uiteenlopen. Ze rekende voor dat een gewoon bed 187 euro oplevert, terwijl voor een bed in een kib 316 euro wordt vergoed.(ML)

Lees hier het rapport van Argus over het terugdringen van dwang en drang

Lees hier het rapportage van de Inspectie voor de Gezondheidszorg over separeren

© Psy 12-03-2010