‘Bezuinigingen werken averechts’
De bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg vormen een serieuze bedreiging voor innovaties in de zorg. Veel instellingen zullen de daartoe noodzakelijke investeringen straks niet meer kunnen betalen. Daarmee schiet het kabinet zijn doel - goedkopere geestelijke gezondheidszorg met behoud van kwaliteit - voorbij.
Dat concluderen accountants van PricewaterhouseCoopers (PwC) op basis van een analyse van de jaarrekeningen van 48 Nederlandse ggz-instellingen, Zij becijferen dat de bezuinigingen de instellingen de komende jaren tien tot twintig procent van hun omzet zullen gaan kosten. Daardoor zullen hun reserves zodanig worden uitgehold dat zij onvoldoende in staat zijn om geld te steken in kostenbesparende vernieuwingen, zoals de ontwikkeling van systemen voor e-health en meer ambulant behandelen.
Grootste instellingen
Deze analyse puliceerde PwC vorige week in een persbericht dat vooruitloopt op jaarlijkse rapportage over de financiële situatie van de Nederlandse zorginstellingen. Die verschijnt naar verwachting in oktober. Voor wat betreft de geestelijke gezondheidszorg hebben de onderzoekers gekeken naar de gegevens van de grootste Nederlandse instellingen, samen goed voor ongeveer negentig procent van de omzet in de geestelijke gezondheidszorg.
Aantasting reserves
Volgens accountant Frans Stark van PwC laten de cijfers zien dat de sector op dit moment nog een redelijke financiële positie heeft. Ondanks de korting van 3,5 procent, nog doorgevoerd door voormalig minister Ab Klink, behaalden de onderzochte instellingen vorig kalenderjaar een gemiddeld rendement van bijna één procent. Hun reserves namen daardoor licht toe. Maar de bezuinigingen en de stapeling van maatregelen die het kabinet voor ogen staat, zal de slagkracht fors aantasten, vreest Stark.
Stapeling van kortingen
‘Allereerst is er de rechtstreekse korting op het budget van de instellingen, maar ook andere maatregelen, zoals de invoering van een eigen bijdrage voor patiënten, de afschaffing van de gegarandeerde vergoeding van kapitaallasten, de overheveling van de verantwoordelijkheid van de jeugdzorg van het rijk naar vaak nogal armlastige gemeenten zullen de resultaten nadelig beïnvloeden.’
Fors omzetverlies
Als gevolg van deze en andere aanslagen op hun financiën verwachten de PwC-accountants voor de komende jaren in de sector een omzetverlies van gemiddeld tien tot twintig procent. Dat zal ten koste gaan van de reserves. Daardoor missen instellingen de benodigde slagkracht die nodig is om de omslag te realiseren naar een betere en goedkopere ggz, zo vreest Stark. Hij verwacht overigens nog niet meteen dat instellingen als gevolg van de bezuinigingen zullen omvallen. ‘Op dit moment lijken de banken nog voldoende vertrouwen in de sector te hebben.’ Dat bleek onlangs bijvoorbeeld, toen GGZ West Noord Brabant, ondanks een fors negatief vermogen, een lening kreeg om een ambitieus herstelplan te financieren.
Zorgen over tempo
‘Dat er ook in de ggz bezuinigd kan worden, is niet het punt van discussie’ zegt Stark. ‘Wij maken ons met name zorgen om het hoge tempo waarin het kabinet de “bezuinigingen” wil binnenhalen. Ik zeg met nadruk bezuinigingen tussen aanhalingstekens, want naar onze mening zijn die penny wise, pound foolish. Wij vrezen dat de maatschappelijke kosten uiteindelijk groter zullen blijken te zijn dan de kortetermijnbesparingen. Denkt u alleen maar aan alle extra kosten die bijvoorbeeld gemeenten straks moeten gaan maken voor hulp aan patiënten die als gevolg van de invoering van de eigen bijdrage straks uit het zicht van de ggz dreigen te raken.’
Overleg over besparingen
Door instellingen en gemeenten voldoende ruimte te geven om de zorg beter en goedkoper te organiseren, zouden veel problemen voorkomen kunnen worden, aldus Stark. ‘In plaats van nu eenzijdig keiharde bezuinigingen door te voeren, zou het ministerie van VWS naar onze mening samen met de sector een traject moeten uitstippelen om de komende jaren op een verantwoorde manier tot kostenbesparingen te komen. Onderdeel van dat traject zou moeten zijn dat investeringen in e-health en andere kostenbesparende innovaties beter worden ondersteund. Alleen zo kan naar onze mening een effectievere geestelijke gezondheidszorg tegen lagere kosten gerealiseerd worden.’ (EH)
©Psy 06-07-11
