‘Cliënten dupe van herindicatie CIZ’
Een kwart van de ggz-cliënten zal de komende tijd het recht op begeleiding verliezen. Dat is het gevolg van de massale herindicatie die het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) uitvoert. Hulpverleners maken zich hier grote zorgen over. ‘Langdurige begeleiding is voor onze cliënten nu juist een van de weinige succesvolle manieren om ze te helpen.’
Voor het einde van het jaar moet het CIZ tussen de 80.000 en 147.000 cliënten opnieuw beoordelen. De strengere indicatie moet er volgens het ministerie van Volksgezondheid toe leiden dat alleen nog mensen met matige of ernstige beperkingen aanspraak op Awbz-begeleiding kunnen maken. Daarom stuurt het CIZ alle cliënten die nu nog recht op begeleiding hebben een brief met het verzoek zich opnieuw te laten indiceren.
Geen vergoeding
Vervolgens doet het CIZ naar eigen zeggen ‘onderzoek’ om te bepalen of de cliënt onder de nieuwe Awbz-regels valt. Zo niet, dan raakt hij de vergoeding voor de begeleiding per 1 januari 2010 kwijt. De cliënt moet dan zelf voor de kosten opdraaien, of mantelzorg zoeken. Wie de brief niet naar het CIZ terugstuurt, verliest in ieder geval zijn recht op Awbz-begeleiding.
Zorgmijders
Hulpverleners maken zich ernstige zorgen over de herindicatie. ‘Ten eerste bestaat een groot deel van deze doelgroep uit zorgmijders’, zegt Tom Ploeg, manager Dagbesteding en Arbeid bij GGZ Noord-Holland-Noord. ‘Zij kwakken bij voorbaat alles al in de prullenbak en zullen zo’n CIZ-formulier dus niet terugsturen.’
Het CIZ zegt hierin tegemoet te komen door op zijn website te publiceren wanneer het welke postcodegebieden een brief stuurt. ‘Zo kunnen begeleiders in de gaten houden wanneer hun cliënt een brief krijgt’, zegt woordvoerder Eric Spee van het CIZ.
Overvaltechniek
De brief is echter niet het enige probleem, meent Ploeg. Het ‘onderzoek’ wat erop volgt, gebeurt onzorgvuldig. ‘De cliënten worden letterlijk overvallen: ze worden om negen uur ’s ochtends opgebeld door het CIZ, er worden even wat vragen gesteld en klaar is Kees. Het lijkt wel een telefonische verkoop! Twee maanden later verschijnt dan het indicatiebesluit: geen recht op Awbz-begeleiding.’
Gesprek afkappen
Ploeg verwacht de komende maanden dan ook een ‘hausse’ aan afwijzende indicatiebesluiten onder zijn cliënten. ‘Daarom hebben we feloranje kaartjes gemaakt die onze cliënten naast hun telefoon moeten leggen. Daarop staat precies wat ze moeten doen als ze gebeld worden door het CIZ: het gesprek afkappen en een afspraak maken met een begeleider of bewindsvoerder erbij.’
Onjuist beeld
Het CIZ vindt het geschetste beeld onjuist. ‘Het telefoontje kan onderdeel zijn van het onderzoek’, legt woordvoerder Spee uit. ‘We hebben uitgebreide gegevens van de cliënt, soms raadplegen we zijn arts, en als het nodig is doen we zelfs huisbezoek. Het is heus niet zo dat het allemaal afhangt van één telefoontje dat op een goed of een slecht moment bij de cliënt binnenkomt.’ Spee geeft toe dat er veel herindicaties in heel korte tijd moeten gebeuren. ‘Dat is heel veel werk, maar daar hebben we ook heel veel extra mensen voor aangenomen.’
60.000 mensen
De strengere Awbz-regels zijn volgens het ministerie van Volksgezondheid nodig omdat de Awbz te duur is geworden. Dat komt onder andere doordat ook mensen met een lichte handicap ondersteunende- en activerende begeleiding krijgen. Na de herindicatie, zo schat het ministerie, zal meer dan een kwart (60.000) van de mensen die nu begeleiding vergoed krijgt, daar vanaf 1 januari 2010 geen recht meer op hebben.
Zorgelijk
Heel zorgelijk, vindt Ploeg. ‘Als een kwart van de indicaties wegvalt, zal een aantal zorgvoorzieningen verdwijnen. Dat heeft gevolgen voor de spreiding en de toegankelijkheid van de zorg. Bovendien denk ik niet dat mantelzorgers de chronisch psychiatrische patiënten die buiten de boot vallen kunnen opvangen, zoals het ministerie voorstelt. Langdurige en constante begeleiding is voor deze groep cliënten nu juist één van de weinige succesvolle manieren om ze te helpen.’
Eigen bijdrage
Vanaf 2010 moet iedere volwassene met Abwz-begeleiding bovendien een eigen bijdrage gaan betalen. Een ribw-cliënt in Limburg is een handtekeningactie tegen deze eigen bijdrage begonnen, die door bestuursvoorzitter Fer Haak van RIBW Kennemerland wordt gesteund. Haak spoorde zijn werknemers aan bij cliënten handtekeningen te verzamelen.
Liever shag
Haak: ‘Mijn cliënten horen tot de zwakkeren van de samenleving. Met begeleiding zijn ze echter redelijk in staat zelfstandig te functioneren. Straks moeten ze daar een behoorlijk bedrag voor ophoesten, en staan ze dus voor de keuze of ze dat willen. De kans bestaat dat ze het geld liever uitgeven aan een pakje shag, of iets anders wat hun leven een beetje aangenamer maakt.’ Haak heeft geen idee hoeveel cliënten hij door de eigen bijdrage zal verliezen. ‘Maar geen begeleiding brengt het risico met zich mee van terugval, en dan is een veel intensievere en duurdere zorg nodig.’ (CS)
Bekijk hier de website van het ministerie over veranderingen in Awbz-begeleiding
Klik hier voor de website van Centrum Indicatiestelling Zorg
Hebt u ervaringen met de herindicatie van het CIZ? Dreigt u uw begeleiding kwijt te raken? Wat betekent dat voor u zelf of voor uw cliënten? Plaats uw reactie onder dit bericht.
© Psy 14-05-2009
