Doodswens van ouderen niet gehoord
De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) vraagt met de ‘Week van het Voltooid Leven’ aandacht voor het vaak schrijnende probleem van oude mensen die de dood verkiezen boven het leven. Volgens NVVE-directeur Petra de Jong moeten ook psychiaters luisteren naar ouderen met een doodswens.
Hoe groot is dit probleem?
‘We vermoeden dat het groter is dan we denken. Dat klinkt vaag, maar we denken dat omdat we niet alleen verhalen horen over hoe mensen hun voltooide leven beleven, maar ook gruwelijke verhalen over hoe mensen in de kou staan en dan een eigen oplossing zoeken.’
Op hoeveel ouderen heeft dit betrekking?
‘Volgens de cijfers van het Bureau voor de Statistiek vinden er jaarlijks vierhonderd zelfdodingen plaats onder mensen boven de zestig jaar. Verder blijkt uit de CBS-cijfers en onderzoek van de VU in Amsterdam dat er 70.000 tot 200.000 mensen van boven de 65 rondlopen met een continue doodswens.’
Hoe maak je onderscheid tussen een mogelijk behandelbare depressie en een doodswens?
‘Het is natuurlijk aan een dokter om dat onderscheid te maken, dat is de professionaliteit van de arts. Maar dat gaat niet altijd goed. Zo is er een recent verhaal van een oudere man met een doodswens, omdat hij zijn leven voltooid achtte. Hij wendde zich tot zijn huisarts die een psychiater inschakelde. Die psychiater constateerde dat deze man, als hij niet geholpen werd, echt zelf een einde aan zijn leven zou brengen. Vervolgens vroeg de psychiater een ibs (in bewaringstelling) voor hem aan, zodat deze 96-jarige man nu op een gesloten afdeling zit. De KNMG meent dat dit een broodje aap verhaal is, maar ik weet dat het echt zo is.’
Moeten ouderen met een doodswens dan uitkijken wanneer ze om hulp vragen?
‘Blijkbaar wel. Net zoals psychiatrische patiënten moeten uitkijken als ze hun doodswens uiten, moeten ouderen dat ook. We weten nog niet hoe vaak dit voorkomt, maar daar doen we onderzoek naar in verzorgingshuizen. Uit de verhalen die we gehoord hebben, maken wij op dat er veel meer van dit soort gevallen zijn.’
Wat had de huisarts of de psychiater moeten doen?
‘De huisarts had moeten luisteren en de psychiater had ook moeten luisteren. Beiden hebben de doodswens van deze man volledig genegeerd. Dat is niet de manier waarop we hiermee moeten omgaan.’
Hoe dan wel?
‘Ik denk dat je aandacht moet geven aan de doodswens door te luisteren naar de persoon. Als er echt geen andere opties zijn en er is absoluut geen sprake van een situationele depressie of somberheid, dan zou het wat mij betreft mogelijk moeten zijn dat zo iemand daadwerkelijk hulp bij zelfdoding kan krijgen.’
Van wie?
‘Bijvoorbeeld van een arts. En eventueel gecertificeerde hulpverleners. Er is ook een stroming die niet afhankelijk wil zijn van welke hulpverlener dan ook, maar vindt dat deze mensen autonoom moeten kunnen handelen.’
Psychiaters zullen wellicht toch zeggen dat ze volgens de wet al dan niet gedwongen moeten behandelen als iemand een gevaar is voor zichzelf.
‘Dat is ook zo. In die zin is het een wet die in dit geval zijn doel voorbij schiet. Hou me ten goede, ik ben voor optimale zorg en voor bescherming van mensen, desnoods tegen zichzelf, maar niet zonder dat je de wens serieus neemt. Een psychiater kan hulp bij zelfdoding geven zonder dat het strafbaar is. Bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden, is er sprake van de belangrijkste zorgvuldigheidseis waar euthanasie en hulp bij zelfdoding aan moeten voldoen.’
Een psychiater zal misschien toch liever iemand willen helpen en zich beter willen laten voelen.
‘Je bent er als psychiater om iemands lijden te verlichten. Je kunt tegen iemand van 96 die met zijn volle verstand zegt dat hij echt niet meer wil, toch echt niet zeggen: ik moet u tegen uzelf beschermen en ik moet u laten sjoelen om te zorgen dat u het toch weer leuk krijgt.’ (BP)
Bekijk hier de site Voltooid Leven en klik hier voor de site Uit Vrije Wil
© Psy 10-02-2010
