17 mei 2012

Een vader schrijft over de zelfdoding van zijn dochter

In ‘Weg was ze’ reconstrueert een vader de zelfdoding van zijn 21-jarige dochter. ‘We hebben teveel vertrouwd op de hulpverlening en te weinig op onze intuïtie’, zegt vader Kees Santbergen.

Waarom heeft u dit boek geschreven?
‘Na de zelfdoding van onze dochter hield de vraag 'waarom?’ mij en mijn vrouw dag en nacht bezig. Ik heb drieënhalf jaar uitgetrokken om uit te zoeken hoe het heeft kunnen gebeuren. Naarmate de tijd verstreek kon ik er met meer afstand naar kijken. Ik hoop dat mijn boek andere nabestaanden herkenning en troost geeft. Maar ik hoop ook dat hulpverleners er door worden aangespoord om meer met ouders samen te werken.’

Wat ging mis bij uw dochter?
‘Mijn dochter kampte met een depressie. Ze is acht maanden opgenomen geweest in een psychotherapeutisch centrum. Daarna ging het redelijk goed met haar. Ze woonde op kamers, had een vriend en deed een opleiding. We wisten dat ze er nog niet was, maar niet dat ze snel weer depressief kon worden. Nu weet ik dat tachtig procent binnen zes jaar opnieuw depressief wordt, vaak binnen een jaar. De medicatie was echter afgebouwd. Er was wat nazorg, geen contact met de  psychiater toen het erop aan kwam. Zelfs niet toen mijn dochter bij haar begeleider aangaf dat ze grote problemen had. Daardoor hebben ze de dreigende zelfdoding niet gezien.’

U had goed en intensief contact met uw dochter. Kreeg u als ouders geen signalen?
‘Wij voelden intuïtief dat het niet goed ging, maar kregen van een psychiater het dringende advies om op vakantie te gaan. “Als jullie thuisblijven, zal dat haar gevoel van afhankelijkheid alleen maar versterken”, zei hij. Niemand vertelde ons dat ze suïcidale gedachtes had, ook de hulpverleners van het psychotherapeutisch centrum niet. Op dat centrum hadden wij steeds te horen gekregen dat haar grootste probleem was dat ze zich niet van haar ouders los kon maken. Ze zou een persoonlijkheidsstoornis hebben.’

Werd u betrokken bij het stellen van de diagnose?
‘Nee, en dat vind ik onbegrijpelijk. We hadden kunnen vertellen dat in onze familie heftige depressies zijn voorgekomen en informatie kunnen geven over haar  kindertijd. Ze was eerder kwetsbaar en depressief geweest. Maar we werden niet als serieuze gesprekspartner beschouwd. De antidepressiva werden afgebouwd, het beleid was: praten, geen pillen. En onze dochter leerde dat ze vooral geen beroep op ons moest doen. Dat bracht haar in de war. Ik denk dat ze daardoor het gevoel kreeg er helemaal alleen voor te staan.’

Denkt u dat het ook anders had kunnen aflopen?
‘Achteraf weten we dat ze een zware depressie had. Ik denk dat ze het met betere begeleiding, goede medicatie en een stabiele, liefdevolle omgeving had kunnen redden. We zijn arrogantie en kilheid tegengekomen. Sommige hulpverleners zijn hoofden op pootjes. Ze zijn bezig met protocollen, met behandelmethoden en de DSM. Maar waarom zie je zo weinig betrokkenheid bij de mensen die ze behandelen? Ik kan ook niet begrijpen dat wij niet werden geïnformeerd over de suïcidale gedachtes van onze dochter. De hulpverleners wezen op hun beroepsgeheim. Maar bij een crisis moet je het protocol toch opzij kunnen zetten?’

Waarom heeft u geen klacht ingediend tegen het psychotherapeutisch centrum?
‘Als je een klacht indient, krijg je een formele, lange procedure. Dan kom je terecht in welles nietes. Misschien krijg je gelijk, maar wat heb je daaraan? Wij wilden een dialoog. We hebben gesprekken gevoerd met de hulpverleners en een analyse gemaakt van wat er is gebeurd. Eerst kregen we afhoudende reacties, daarna werden ze opener. Ze hebben erkend dat er dingen moeten veranderen. Ik hoop dat ze er van leren.’

Heeft u zichzelf wel eens schuldig gevoeld?
‘Natuurlijk heb ik me vele malen afgevraagd of ik meer had kunnen doen. Mijn dochter wilde graag zelfstandig zijn en ik wilde dat niet afpakken. Ik denk dat ik er meer bovenop had gezeten, als ik had geweten hoe een zware depressie zich kan ontwikkelen. Ik ben naïef geweest: ik heb vertrouwd op de deskundigheid van de hulpverleners. Dat is wijsheid achteraf. Ik voel me niet schuldig, maar ik heb wel een belangrijke les geleerd. Als je met professionele hulpverleners in de geestelijke gezondheidszorg te maken hebt, moet je voortdurend alert blijven en je eigen intuïtie blijven volgen.’ (DE)

De exemplaren van Weg was ze zijn gewonnen door:
Aukje Groot-Kortstra
Karen Zondag
Jeanine Ploeg
Maartje Verhage
J. De Haard
Zij krijgen het boek thuisgestuurd.

‘Weg was ze – Zoektocht van een vader nadat zijn dochter geen uitweg meer zag’, Kees Santbergen, ISBN 978 90 259 6007 0. Uitgeverij Ten Have. € 16,90

© Psy 08-09-2009

Denk niet dat de schuld bij de hulpverlenende instanties ligt, sommige patiënten willen niet "gered" worden..
Ferry
zo 05/06
Nadat ik een cliënt met suïcidale klachten een paar jaar intensief heb begeleid, ervoor heb gezorgd dat er alle mogelijke therapieën (ook medicamenteuze en systeemgerichte) werden aangeboden en toegepast, hem serieus genomen heb in zijn wens tot zelfdoding (vond cl. zelf), intervisies er aan heb gewijd (om er niet ingezogen te worden)en hem zo drie jaar heb afgehouden van suïcide, heeft hij alsnog zelfmoord gepleegd. Heel begrijpelijk, want hij leed verschrikkelijk, maar zeer heftig voor naaste familie en vrienden. Echter ook voor mij. Ik begreep toen dat hulpverleners liever een RM aanvragen. Zelfmoord is hard, ook voor een hulpverlener.
Bij mijn directe collega's zie ik veel inzet om suïcide te voorkomen.
Moniek
ma 06/07
Heel erg jammer dat sommige reacties verwijderd worden!!!!!!!!!!
Hoe kan dit? Alle eerlijkheid???
Gerda
do 02/07
Wil ik nog toevoegen aan het geheel dat het een zwaar en pijnlijk proces is de ziekte van jezelf of een naaste. Ik weet dat veel schuld gegeven wordt aan de ontoereikend hulpverlening, maar vergeet alsjeblieft niet dat de hulpverleners ook mensen zijn en dat er ook situaties zijn waar het wel goed gaat of dat er goed samengewerkt wordt, maar ondanks dat dit nog kan voorkomen, helaas.
Linda
za 20/06
Ik vermoed dat veel clienten die moeite hebben met eigen verantwoordelijkheid nemen, dat op een of andere manier in hun leven of niet geleerd hebben of op inadequate wijze.

Door de hoge verwachting vanuit hulpverlening (lees: vaak afdwingen bijna van verantwoordelijkheid nemen)ze de plank mis slaan en ziekelijke manieren van hulpvragen in de hand mede werken.
Het zou een gelijdelijk proces moeten zijn van twee kanten, waarin gelijdelijk steeds meer los gelaten wordt.
xy
vr 19/06
Eigen verantwoordelijkheid is een waardevol en belangrijk instrument om je leven vorm te kunnen geven.
Maar,je kunt toch niet van iemand die nooit heeft leren schrijven, verwachten dat die ineens een boek gaat schrijven? Of iemand die nooit heeft leren lopen, daarvan verwachten dat hij/zij ineens zonder te vallen, en zonder wat ondersteuning dat wel ineens kan?
xy
vr 19/06
In mijn ervaring met hulpverlening (ambulant en klinisch) is me vaak opgevallen dat "eigen verantwoordelijkheid" een soort hoogwaardig stokpaardje is! Vaak wordt daarmee aan de hulpvraag van de desbetreffende persoon voorbij geschoten.
xy
vr 19/06
de einder is er niet perce om met iemand te kijken hoe hij op een humane manier een eind aan zijn leven kan maken, maar in eerste instantie volgens mij om iemand een periode om te overdenken en kijken of het werkelijk is wat iemand wil en of er werkelijk niks meer in het leven is waaruit de betreffende persoon hoop of moed zou kunnen vatten. Dat is een heel andere insteek, zou zeggen juist preventief!
xy
vr 19/06
het is en blijft een moeilijk onderwerp, voor hulpverlener en betrokkene. als hulpverlener is je doel om iemands leven te verbeteren (op z'n minst),waardoor een doodswens vaak genegeerd wordt denk ik. mijn ervaring is het juist bespreekbaar maken en open staan voor betreffende gedachten en gevoelens, het met iemand kunnen delen de gevoelens kunnen verzwakken of verminderen."gedeelde smart is halve smart".
xy
vr 19/06
Juriste, je hebt het bij het goed eind. Ook is het zo dat doordat je geen hulp krijgt je jezelf steeds meer en meer gaat isoleren. Niemand meer waar je terecht kan met je verhaal. Uberhaupt maakt het zelf-isolement het een stuk makkelijker om uit het leven te stappen nl. je bent niet meer gehecht en er is zogezegd niets meer wat je nog op deze aarde behoeft te houden.
je hebt al een soort afscheid voor jezelf genomen en daardoor kan je de laatste stap zetten.
Heel erg jammer nog steeds dat hulpverleners hun ogen sluiten voor de signalen en uitspraken van mensen, maar het op de eigen verantwoordelijkheid gooien van de cliënt.
jezalermaaralleenvoorstaan
vr 19/06
Ik maakte mee dat een patient suicidaal werd van de hulpverleners. "Afpakken" is het centrale thema in de psychiatrie. De schrijver stelt ook dat hij de vrijheid van zijn dochter niet wilde afpakken. Wat hij niet wist en ik wel weet is dat hulpverleners hun clienten trachten te isoleren van degene aan wie zij gehecht zijn. Hun clienten hebben vaak een afhankelijkheidsstoornis en dan adviseren de psychiaters echtscheiding, zodat hun client suicide gaat plegen. Of adviseren ze de ouders op vakantie te gaan.....Weg dochter!
Juriste
do 18/06
De nieuwste brochure van het Fonds Psychische Gezondheid gaat over suicide. Suïcide ter sprake brengen is moeilijk, zo blijkt ook weer uit deze discussie. Daarom biedt het Fonds een handvat. In deze brochure leest men onder andere waaraan men kan merken dat iemand mogelijk suïcidaal is. Suicide, als iemand geen uitweg meer ziet is te bestellen in onze webwinkel www.psychischegezondheid.nl
Adrianne Dercksen
do 18/06
Het is zeker goed dat er zo'n stichting als de Einder bestaat en voor Rinus, niet alleen de mensen met een onbehandelde depressie plegen zelfmoord. Juist mensen die toch al geen netwerk hebben, laat de GGz in de kou staan. Mijn familie is nog nooit bij de behandeling gevraagd, evenniet mijn kinderen.
De GGz laat nog teveel te wensen over, maar mogen dat best toegeven, want daar zit nog een grote kloof.
Respect voor al de mensen die geen uitweg meer zagen en deze keuze maakten.
jezalermaaralleenvoorstaan
do 18/06
Wat ik het ERGSTE vind is dat er in NL ook nog een vereniging bestaat die mensen begeleidt bij zelfdoding, stichting 'De Einder', ze helpen mensen zoeken naar 'een humane wijze van zelfdoding'. Ze zouden zich beter kunnen richten op de HOOP die er altijd is, of je het nu ziet of niet! Ik vind het misdadig. Ik heb veel respect voor de schrijver van dit boek!
M
wo 17/06
Bij "gewone" ziekten wordt de omgeving váák om informatie/hulp gevraagd, dit kan bijdragen tot het stellen van de juiste diagnose en het vinden van een passende behandeling.Bij een beroerte is er niemand die het privacyschending vindt om familie informatie te vragen.Ook wordt de omgeving als 1e betrokken bij revalidatie en aanpassingen.Waarom moet je krampachtig vermijden samen te werken met de mensen die iemand ook nog kennen uit de "goede" tijd? Voor mij is dat onbegrijpelijk. Vooral omdat er zo regelmatig bewezen wordt dat jullie aanpak ook niet werkt.(ik vertrek zo naar de begrafenis van een succesvolle suicide)
Jacomijn (zus van een nog levende broer met schizofrenie)
wo 17/06
Beste Rinus,
Ik waardeer je reactie en je hebt natuurlijk ook gelijk. MAAR, het gaat er niet om dat depressie soms (vaak) niet behandeld kan worden, maar dat de hulpverlening, ondanks dat ze het regelmatig ook niet weten, de familie buitensluit. Mijn ervaring is dat de hulpverlening in de GGZ de familie vaak als bemoeizuchtig bestempelt en de patient probeert los te koppelen. Maar vervolgens wordt iemand naar huis gestuurd en mag het zelf oplossen, zonder sociaal netwerk. Gaat dus niet. (Zie vervolg)
Jacomijn (zus van een nog levende broer met schizofrenie)
wo 17/06
Zo zie je maar dat het wel heel goed word aangegeven, maar dat er met de signalen niets wordt gedaan.
Men trekt zijn handen terug en gooit het op eigen verantwoordelijkheid, terwijl men zegt zeer zware psychiatrische problematiek. Wanneer durft de GGZ zijn verantwoordelijkheid te nemen en hulp te bieden, ook aan mensen die suïcidaal zijn?
Of misschien toch afgeschreven door de GGZ, dus wordt er daarom geen hulp meer geboden????
Ik ben er één van velen!
jemoetermeelerenleven
wo 17/06
Ook ik was en ben suïcidaal, maar denk je dat ik hulp krijg?
Nee, ik kan nog altijd heel goed verwoorden hoe rot ik mij voel en vind de hulpverlening dat zolang ik nog kan zeggen hoe rot ik mij voel het nog altijd wel mee zal vallen.
Ik zie er nog steeds goed verzorgd uit, huil, lach en doe nog dingen, dus geen reden voor hulp.
Ik sta nog steeds op twee benen, dus schijnbaar ook geen reden voor hulp. Ik kom nog steeds goed over, dus nog steeds geen hulp.
Ik heb gevraagd om hulp, ik heb ze gewaarschuwd, nog steeds geen hulp. Nog steeds word gedacht dat ik manipuleer.
jemoetermeelerenleven
wo 17/06
Rinus, Helaas vind ik deze reactie wel weer heel makkelijk.
Er moet nog zoveel verbeterd worden in de GGZ en er kan nog zoveel beter hulp worden verleend.
Helaas worden er nog steeds teveel te makkelijk en te vaak maar pillen gegeven en nog altijd te weinig gepraat. Het één kan niet zonder het ander.
Er is ook vaak meer, dan dat er allen maar gezien wordt aan de buitenkant en als men eens oog kreeg voor de details erachter of eronder, telt voor vele diagnoses, dan kunnen er heel veel suïcides voorkomen worden!
jemoetermeelerenleven
di 16/06
Beste Rinus,
Je kunt niet alles voorspellen en voorkomen, maar als ik dit zo lees, was er geen behandeling (minimale nazorg, geen medicatie) en wél sociaal isolement. De mensen die het dichtst bij haar stonden, moest ze los laten. Gooi iemand die niet kan zwemmen in zee en zie wat er gebeurt: dat is niet zo moeilijk te voorspellen.

Gelukkig zijn er ook hulpverleners die de confrontatie niet uit de weg gaan: http://www.nationalezorgvernieuwingsprijs.nl/nzvp2008/files/228.html
chantalc
di 16/06
Het boek heb ik nog niet kunnen lezen, dus de details van de ziektegeschiedenis ken ik niet.

Maar ik wil wel graag aandacht vragen voor het gegeven dat er ook in de geestelijke gezondheidszorg mensen kunnen overlijden. Net als in de gewone ziekenhuizen zijn er ziektes die we niet of nog niet kunnen behandelen. Achteraf kun je aanwijzen waar fouten zijn gemaakt, waar de behandeling anders had gekund. Maar de essentie is dat depressie een beroerde ziekte kan zijn die moeilijk te behandelen is en waar veel mensen aan overlijden.
Ook in de GGZ kunnen we helaas niet iedereen genezen.
Rinus Rietman, klinisch psycholoog
ma 15/06
Ik wil bij deze graag mijn waardering uitspreken naar de vader, die door dit boek andere mensen wil waarschuwen voor te veel vertrouwen in hulpverleners binnen de ggz. Het onderwerp is binnen de ggz inderdaad een taboe, te triest voor woorden wat ik las in http://www.ggzinformatie.nl Ik hoop dat er van de kant van de hulpverleners ook eens een boek komt waarin verteld wordt hoe mensen wel geholpen kunnen worden, daar zijn ze kennelijk nog niet achter gekomen.
Mark, broer slachtoffer
za 13/06
Waarom zo'n taboe op dit onderwerp.

Jammer hulpverleners, dat er op deze manier nog zo slecht geluisterd wordt en/of een goede menselijke behandeling achterwege blijft.
Teveel aan het hokjespatroon vasthouden is voor niemand goed en doet vaak meer kwaad dan goed, omdat er te vaak nog een hele verkeerde diagnose gesteld wordt.

Helaas zijn er nog altijd teveel levens die op deze eenzame manier eindigen.

Ik ben mijn zusje 5 jaar geleden aan suïcide in de GGZ verloren.
jemoetermeelerenleven
vr 12/06
Over suïcidaliteit willen de hulpverleners nog altijd niet praten. Men blijft nog steeds denken dat je dreigt of manipuleert. Al jaren ben ik zwaar suïcidaal en heb 3 jaar geleden een bewuste poging gedaan, maar na 3 dagen coma gingen mijn ogen helaas weer open. Er is zelfs nooit gevraagd: wat maakt dat je uit het leven wilt stappen? Een hele essentiële vraag, lijkt mij. Alleen aanvragen van een RM, zo werd gehandeld.
Nog altijd wordt er door de buitenwereld gedacht dat iemand die suïcide pleegt nooit signalen heeft aangegeven. Zeker zijn die wel aangegeven, maar helaas heeft de hulpverlening deze niet willen zien. Hoe duidelijk je ook bent en het gewoon benoemt.
jemoetermeelerenleven
vr 12/06
hallo Johanna
Wat mooi dat je zo positief over je dochter spreekt. Als je weet dat ze suicidaal is of je twijfelt,dan kun je info winnen bij de stichting ex6. Deze stichting zet zich in voor suicidale en mensen die erg depressief zijn;www.ex6.nl
Sterkte en ik wens U veel liefs wederzijds.
Bouwe Penninga
Anoniem
vr 12/06
Ook wij hebben een dochter die depressief is en ook zij verbleef in een ziekenhuis. Na 2 maanden wisten ze nog niet dat ik haar mama was. Is dat de wet van de privacy? Nu heeft ze zich voor de 2de maal vrijwillig laten opnemen in een ander ziekenhuis.Het gaat weer wat beter, maar voor hoelang? Het is een prachtige jonge dame die morgen 25 jaar wordt. Heb een kaart gekocht met het liedje van Tina Turner: The Best en ik meen het!!
Johanna
vr 12/06
ik herken veel in het verhaal, en helaas is het zo en komt het vaker voor.

sterkte !
karin
vr 12/06
'Weg was ze' lijkt me hartverscheurend. Zelf heb ik met vergelijkbare problemen geworsteld maar ben er definitief weer bovenop, na lange tijd in en vervolgens buiten de GGZ om.
Gerard van de Geijn (zie Google)
vr 12/06