Film over ‘uitzonderlijke angst van gewone mensen’
Michiel van Erp maakte de documentaire Angst, een portret van zes mensen die met een angststoornis leven. ‘Ik herken me in de angst van ieder personage.’
Een paar dagen geleden liep Michiel van Erp door de Bijenkorf. Hij zag een vrouw en bedacht: misschien is zij niet gewoon aan het winkelen, zoals de anderen. Misschien staat zij op de roltrap doodsangsten uit, en probeert ze die nu uit alle macht te bedwingen.
Gewone mensen
Van Erp wil maar zeggen: niet alles is wat het lijkt. Zo is het ook met de zes personages in zijn film. ‘Ze hebben uitzonderlijke problemen, maar het zijn heel gewone mensen. Jong, oud, hoog- of laagopgeleid. Mensen als jij en ik.’ Toch moet de één van zichzelf vier uur onder de douche staan omdat ze anders bang is dat mensen haar vies vinden, en durft de ander niet eens zijn eigen balkon op.
Dagelijks leven
In de film laat Van Erp de betekenis van een dergelijke angststoornis zien. ‘Ik wilde vastleggen wat het met de levens van mensen doet. Daar ben ik meer in geïnteresseerd dan in de vraag wat de oorzaak van de angst is, of welke therapie het beste helpt. Daarom laat ik ook geen psychiaters aan het woord: het is geen wetenschappelijk of medische film.’
Angstpoli
Volgens Van Erp is angst een opkomend probleem. ‘Tegenwoordig heeft iedere grote stad wel een angstpoli, dat is natuurlijk niet voor niets. Veel mensen staan er niet bij stil, maar één op de vijf personen ontwikkelt gedurende zijn leven een angststoornis. Dat fascineert mij, ook omdat ik voor mijn films altijd op zoek ben naar mensen die een beetje buiten de boot vallen, een beetje buiten de norm leven.’ Daarom maakte Van Erp een film waarvoor hij zes mensen met een angststoornis een jaar lang volgde.
Jachtige stad
De film gaat echter niet alleen over de personages en hun angsten, maar ook over het leven in ‘de grote stad’. Beelden en verhalen van de hoofdpersonages worden afgewisseld met beelden van Amsterdam: mensen op de fiets, grachten, trams. ‘Samen met vreemden speel ik in een stuk, onze regisseur is de stad’ zegt de mijmerende stem van de verteller, Arthur Japin.
Van Erp: ‘Ik woon pas sinds vier jaar in Amsterdam, daarvoor woonde ik in een klein rustig dorpje. Ik moest in het begin heel erg wennen aan het jachtige leven van de grote stad. Daardoor weet ik hoe de onrust voelt. Onrust die angstige mensen ook kennen.’
Hoge druk
Vindt Van Erp het soms de schuld van de stad dat sommige mensen verlammen van angst? ‘Nee, het komt door de hele maatschappij. Er wordt zoveel van je verwacht in het leven. Je moet een goede baan hebben, je moet niet te dik zijn, je moet een leuke persoonlijkheid hebben. De druk is heel hoog. En de krantenkoppen die je iedere ochtend krijgt voorgeschoteld geven je ook al geen geruststellend gevoel.’
Begrijpelijk
Zelf is Van Erp ‘totaal geen angstig iemand’, zegt hij. ‘Dat zit niet zo in mij. Ik ben heel beheerst, ik verlies eigenlijk nooit de controle over mezelf.’ Toch kan hij zich herkennen in de angsten van ieder personage uit zijn film. ‘Dat wil ik ook laten zien. Bij deze personen is het weliswaar wat doorgeslagen, maar hun angsten zijn heel begrijpelijk. Als je naar de personages kijkt denk je: hé, dat had ik ook kunnen zijn.’ (CS)
De film Angst is te zien in deze bioscopen.
Bekijk hier de trailer
© Psy 14-05-2009
