‘Gebruik leugendetectie bij behandeling seksverslaving’
Petra Riese is in Amerika opgeleid tot polygrafist en pleit er voor om in Nederland leugendetectie in te zetten bij de behandeling van seksverslaving. ‘De feiten komen op een effectieve manier boven tafel waardoor je sneller met de behandeling kunt beginnen.’
Waarom wilt u leugendetectie inzetten voor seksverslaving?
‘Wanneer er bij een van de partners sprake is van seksverslaving, is het vertrouwen in de relatie weg. De partner wil weten wat de ander - doorgaans de man - heeft gedaan. Het is voor de seksverslaafde lastig om daar eerlijk over te zijn. Dit instrument kan een middel zijn om dat proces te versnellen. De stellen kunnen sneller en op een gezondere manier aan de therapie beginnen. In Amerika en in Groot-Brittannië is het een veel toegepast middel bij het overwinnen van de seksverslaving.’
Hoe gaat het gebruik van leugendetectie in zijn werk?
‘Bij polygrafie meet je lichamelijke processen zoals zweten en hartslag die direct zijn gekoppeld zijn aan vluchtgedrag. Dit vluchtgedrag kun je zien als een associatie tussen een opgedane (bedreigende) ervaring, zoals vreemd gaan, en de lichamelijke reactie die daarbij optrad. Wanneer een persoon wordt herinnerd aan het te onderzoeken gedrag, reageert het lichaam hierop in een reflex. Voorafgaande aan de polygrafische test is er een gesprek van soms wel twee uur waar ook de partner van de seksverslaafde aanwezig is zodat deze kan vertellen waar hij of zij mee worstelt en waar hij of zij duidelijkheid over wil. Daarna spreken we een vraagstelling af voor het polygrafisch examen, bijvoorbeeld “heb je in deze periode pornosites bezocht?” of “heb je voor geld seksuele handelingen laten verrichten?”. De uiteindelijke onderwerpen worden gevat in totaal tien vragen: drie vragen waar het om draait en zeven controlevragen van algemene aard.’
Hoe weet u dat het werkt?
‘Ik heb in Nederland een pilot gedraaid met een stel dat zich voor behandeling meldde bij Hannie van Rijsingen, een bekende seksuologe. We merkten dat er dankzij de polygraaf essentiële feiten naar voren kwamen die het mogelijk maakten om de kern van de problemen directer te bespreken. De seksverslaafde werd “gedwongen” om eindelijk eerlijk te zijn en het dubbelleven los te laten. De eerder achtergehouden informatie gaf de partner meer helderheid en meer rust, omdat ze nu wist wat ze altijd al vermoedde. Voor beiden was dit een doorslaggevend moment in de therapie. Ook Van Rijsingen zag deze methode als een meerwaarde en wil het nu standaard voorstellen aan haar cliënten.’
Willen seksverslaafden wel meewerken aan zo’n onderzoek?
‘Ik denk het wel, omdat ze met een schone lei willen beginnen om hun relatie te redden en om hun intimiteitsproblemen te overwinnen. Ze willen aantonen dat het waar is wat ze beweren. Dat ze bijvoorbeeld zijn vreemdgegaan met twee, maar niet met vijf personen. Nu gaat het natuurlijk niet om de aantallen maar om duidelijk te kunnen maken dat het dubbelleven voorgoed achter de rug is. Dan pas kan er begonnen worden met het herstellen van vertrouwen en gewerkt worden aan intimiteit.’
Hoe betrouwbaar is dit instrument?
‘Volgens zeer kritisch onderzoek van het Amerikaanse onderzoeksinstituut National Academy of Sciences is er momenteel geen methode voor waarheidsvorming die betrouwbaarder is dan polygrafie, mits gedaan door een gedegen opgeleide polygrafist. In onder meer Amerika, Duitsland en Engeland wordt het al lang en op grote schaal toegepast voor onder meer pedoseksuelen, maar ook bij screening van sollicitanten. Nederland loopt helaas wat achter de feiten aan. Dat komt vooral door de onbekendheid, maar ook omdat instellingen het als concurrentie zien. Ik noem de polygraaf wel eens fast food-hulpverlening. Het is een effectief middel om snel de feiten duidelijk te krijgen. Als je dat onderdeel weghaalt bij de behandelaar, gaat dat niet alleen ten koste van de inkomsten, maar ook van het gevoel belangrijk te zijn.’
Kan iedere behandelaar met een polygraaf aan de slag?
‘In Engeland en Amerika zijn er bij onder andere politiescholen opleidingen van enkele maanden die je kunt volgen met minimaal een hbo-opleiding en relevante werkervaring. Er zijn daarnaast jaarlijks verplichte updates.’
Wordt de polygraaf in de Nederlandse ggz gebruikt?
‘Nee. Er zijn experimenten geweest in De Waag (centrum voor ambulante forensische psychiatrie, Van der Hoeven Stichting, bp) en de Van Mesdagkliniek waar ik zelf twaalf jaar heb gewerkt, onder meer als sociotherapeut en casemanager. Met name voor die peperdure tbs-behandelingen is dit een uitkomst. Als het gaat om bijvoorbeeld pedofilie geloof ik niet zozeer in het genezingsproces, maar wel in controle om recidive te voorkomen. Vanwege bezuinigingen en reorganisaties werden de experimenten stopgezet. Toch hoor ik via oud-collega’s van de Van Mesdagkliniek wel geluiden om het weer op te pakken. En waarom ook niet? Het is een vrij goedkope methode en een zeer goede aanvulling op de behandeling.’ (BP)
Bekijk hier de website van Petra Riese
Lees meer over leugendetectie op de website van de American Polygraph Association
© Psy 18-08-2010
