Gek, slecht en droevig
‘Wie nu de diagnose manisch-depressief krijgt, was in de jaren vijftig waarschijnlijk schizofreen verklaard en eind negentiende eeuw hysterisch’, zegt de Britse schrijfster Lisa Appignanesi in een interview met Psy.
Appignanesi’s boek Gek, slecht en droevig, over tweehonderd jaar vrouwen en psychiatrie, verschijnt begin september in Nederlandse vertaling. Aan de hand van de tragische levens van Virginia Woolf, Marilyn Monroe en andere vrouwen beschrijft Appignanesi hoe iedere tijd zijn eigen vorm van gekte kent. Met bijbehorende gedragingen. Appignanesi: ‘Patiënten wisten vaak heel goed met welk ziektebeeld ze op aandacht konden rekenen.’
Hysterie
Vooral vrouwen ontwikkelen een soort zesde zintuig voor ziektes die goed in de markt liggen. Aan het eind van de negentiende eeuw waren artsen bijvoorbeeld geďntrigeerd door hysterie. Sommige vrouwelijke patiënten veinsden verlamming, als het ware op bestelling. Appignanesi: ‘Door hun ziekte wisten ze te ontsnappen aan het keurslijf van het vrouwenbestaan, maar vervolgens werden ze gevangenen van hun ziekte. Dat is het tragische van psychisch lijden. Als je lijdt wil je erkenning, maar als je eenmaal een etiket opgeplakt hebt gekregen, kom je er heel moeilijk meer van af.’
Sceptisch
Andere tijden betekenen andere diagnoses en andere symptomen van psychisch lijden. Ook betere diagnoses en meer inzicht? Daar is Appignanesi sceptisch over. ‘Gelukkig is het besef doorgedrongen dat iedereen vroeg of laat met een psychische ziekte te maken kan krijgen. Maar voor de rest ben ik niet optimistisch. Steeds meer emoties en gedrag, die vroeger als normaal werden beschouwd, zijn gemedicaliseerd.’ We moeten oppassen dat we onze ziel en zaligheid niet volledig in handen van psychiaters en psychologen leggen, vindt ze. ‘Zij kunnen ons niet gelukkig maken.’
Insuline
Haar boek laat zien, dat er geen absolute remedie voor psychische ziektes bestaat. Appignanesi: ‘Het percentage genezingen is de afgelopen tweehonderd jaar niet toegenomen. Vandaag beloven psychiaters dat pillen ons kunnen genezen. Zestig jaar geleden werden geesteszieken ingespoten met insuline en eind negentiende eeuw geloofden veel artsen heilig in telepathie. Daar lachen we nu om, maar toen dachten artsen ook dat ze heel wetenschappelijk bezig waren.’(DE)
Lees hier het uitgebreide interview met Lisa Appignanesi in Psy 8/2009
De exemplaren van Gek, slecht en droevig zijn gewonnen door:
Aafke Klopman
T.M. Boorsma
E. Klaver
Ineke de Vreede-Mudde
Inge Goorts
Claire Persoon
Julia Machielsen
Natalie Nicolai
Rita de Velde Harsenhorst
Tilly Gerritsma
Zij krijgen het boek thuisgestuurd.
Gek, slecht en droevig. Geschiedenis van vrouwen en psychiatrie van 1800 tot heden. Lisa Appignanesi. ISBN 978 90 234 4059 8, Uitgeverij De Bezige Bij. Verschijnt op 3 september 2009, prijs € 39,90
© Psy 26-08-2009
