Gesloten afdeling heeft iets van Center Parcs
Deze zomer komt Psy over de vloer bij hulpverleners die willen laten zien waar ze trots op zijn. Deze week de vijfde aflevering met de acute opnameafdeling van Symfora in Hilversum waar een comfortroom, een mooie huiskamer en een lege verpleegpost tot aanzienlijk minder dwang en drang hebben geleid.
De radio staat aan, de tuindeuren staan open. In de tuin speelt een patiënt met twee verpleegkundigen het bordspelletje Regenwormen. Achter hen staat, tussen de bloemen, een tuinhuisje waar gerookt kan worden. De sfeer in de woonkamer is opvallend ontspannen voor een gesloten afdeling waar patiënten met ernstig psychiatrische problemen zijn opgenomen. Het zijn patiënten met veelal een rechterlijke machtiging en die acute hulp nodig hebben. Gedurende de dag zijn er vier verpleegkundigen voor twaalf patiënten.
Verpleegpost leeg
De verpleegpost grenst aan de woonkamer, maar het kleine kantoortje blijkt leeg. Anderhalf jaar terug was dit nog de plek waar het personeel zich graag mocht terugtrekken, vertelt verpleegkundige Harald Oole. ‘Het kantoor was haast een soort heilig gebied waar de patiënt niet mocht komen. Het was voor het team ook wel gezellig in die verpleegpost, maar het zorgde wel voor een contrast met de groep.’
Totdat het Dwang en Drang-project ingevoerd met als doel om het aantal separaties in Nederland te verminderen. Oole: ‘En toen hebben we, begin vorig jaar, besloten dat we geen verpleegpost meer nodig hebben. We waren het er geleidelijk aan allemaal over eens dat we meer op de groep moesten zijn om het contact met de patiënten te verbeteren.’
Cultuurswitch
Dat vergde wel een omslag in het denken, zegt Oole, tevens aandachtfunctionaris Dwang en Drang. ‘Het is een totaal andere manier van werken: de patiënten komen niet meer naar ons toe in het kantoor, maar wij gaan naar de patiënten toe en zitten er naast.’ Zijn collega Annemieke Gorter noemt het een cultuurswitch. ‘Als het echt niet anders kan, hebben we nog wel besprekingen met de arts in het kantoor, maar normaal gesproken werken we in de huiskamer. Daar kunnen de mensen ons aanspreken. We delen hier ook de medicijnen uit en rapporteren met de laptop op schoot.’
Informeler contact
Volgens Oole zorgt de nieuwe werkwijze voor ‘een ander soort contact met de patiënten. Je bent veel minder bezig met brandjes blussen en je hoeft niet meer zo vaak als een scheidsrechter te bemiddelen in ruzies die al hoog zijn opgelopen. Het contact is veel informeler geworden. We drinken koffie mét de patiënt, we doen een spelletje mét de patiënt. Onze aanwezigheid biedt al heel veel steun voor de patiënten. En omdat je er constant bent kun je crises sneller zien aankomen en sneller reageren om conflicten te voorkomen.’
Minder separaties
Dat er minder incidenten zijn, ziet teamleidster Marieke de Wilde terug in de cijfers. ‘Zowel de separeercijfers als het aantal incidenten zijn gedaald op de afdeling. In 2009 zagen we ten opzichte van 2008 vijftig procent minder separaties: het aantal is van 100 naar 49 gezakt. Ook de duur van de separaties is met veertig procent gedaald: van 500 dagen zijn we naar 300 dagen gegaan. Die cijfers zijn een zeer goede motivatie voor het personeel.’
Politiecel
Een separeervrije afdeling zou mooi zijn, maar volgens Oole zit dat er helaas nog niet in. ‘We moeten ook rekening houden met de veiligheid die we willen waarborgen. Mensen die hier met amfetamine en coke in hun lijf binnenkomen, kunnen gewoon ontzettend agressief zijn. Ook bij deze groep patiënten boeken we wel vooruitgang, maar als je echt separeervrij wilt zijn, zul je al deze mensen eerst in de politiecel drugsvrij moeten laten worden voordat ze hier komen. Maar daar krijgen ze geen goede zorg, dus het is de vraag of dat een betere oplossing is.’
Comfortroom
‘We separeren het liefst zo min mogelijk, door met z’n allen goed na te denken wat de alternatieven zijn’, voegt teamleidster De Wilde toe. ‘Separeren is de laatste stap en inmiddels hebben we veel meer tussenstappen gemaakt.’ Een voorbeeld daarvan is een kamer die is omgebouwd tot comfortroom met comfortabele banken, grote tv, hometrainer en buitenruimte. Oole: ‘Het is een herstelkamer, waar we één op één begeleiding geven aan mensen die anders bijna 24 uur in de separeercel zouden zitten.’
Ook de fraai ingerichte huiskamer draagt bij aan de rust, zegt Oole. ‘We hadden eerder geen slechte huiskamer, maar wel een saaie. Daarom wilden het eigenlijk hebben zoals je het thuis ook hebt. We werken hier acht uur en patiënten zijn hier 24 uur per dag, dus is het wel zo fijn als je je op je gemak voelt.’
Center Parcs
De patiënten merken het verschil, zegt verpleegkundige Gorter. ‘Ze verwachten hier iets heel ergs, maar als ze zien hoe het er uitziet, valt het ze erg mee. Iemand vond het zelfs op Center Parcs lijken. Sinds vorig jaar gebruiken we na elke opname een evaluatieformulier. De patiënten zijn erg positief over het contact met de verpleging en de sfeer in de groep. Dankzij de evaluaties weten we dat mensen die aan de beterende hand zijn zich dan vervelen. En dus bedenken we weer nieuwe gezamenlijke activiteiten zoals het bakken van een taart in het weekend.’
Zonde
Hoe kijken de verpleegkundigen terug op de periode voor het Dwang en Drang-project? ‘Achteraf is de aanpak van toen toch wel zonde, als je kijkt hoeveel uren we nu met ze doorbrengen buiten de separeercel’, zegt Gorter. ‘We hadden best wat creatiever mogen zijn en minder snel mogen denken: dat kan niet.’ Oole: ‘We waren eerder eigenlijk gespecialiseerd in het omgaan met crises. Nu weten we hoe de crises te voorkomen. Dat maakt mijn werk veel leuker. Je hebt een prettige werkomgeving en je kunt betere zorg leveren. Dat geeft een goed gevoel.’ (BP)
Dit artikel is onderdeel van de zomerserie Psy over de vloer. Lees hier de eerste, tweede, derde en vierde aflevering.
© Psy 11-08-2010
