Kaalslag dreigt voor effectieve ggz-preventie
Ggz-preventie wordt bedreigd. Preventieprogramma’s, zoals voor kinderen en familieleden van psychiatrische patiënten, worden niet meer door de zorgverzekeraar vergoed. En gemeenten moeten bezuinigen. De regie ontbreekt.
In de regio Eindhoven en de Kempen ontvangen jaarlijks zo’n tweehonderd ouders van pasgeboren kinderen begeleiding van Baby-Extra. De ouders, meestal moeders, hebben psychiatrische of verslavingsproblemen. Ze krijgen ondersteuning in de omgang met de baby. Zo hebben kinderen een grotere kans veilig gehecht te raken. Uit onderzoek blijkt namelijk dat 66 procent van de kinderen van ouders met psychiatrische stoornissen later ook die stoornissen ontwikkelen, veelal als gevolg van onvoldoende hechting in de babytijd.
Stoppen
Iedereen onderschrijft het belang van dit preventieve aanbod. Het effect is aangetoond en het is bovendien een mooi voorbeeld van samenwerking tussen ggz, thuiszorg, verslavingszorg en jeugdzorg. Toch dreigt de cursus te moeten stoppen. Net zoals nog veel meer preventieprogramma’s die psychiatrische aandoeningen moeten voorkomen. Dat komt omdat er minder ggz-preventie uit de zorgverzekeringswet wordt gefinancierd en omdat gemeenten moeten bezuinigen.
Twee soorten preventie
De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft eind vorig jaar bepaald dat er nog maar twee soorten ggz-preventie in het basispakket blijven: zorggerelateerde preventie voor patiënten die al in behandeling zijn, en geïndiceerde preventie voor mensen met milde klachten op het gebied van depressie en alcoholverslaving. Preventieprogramma’s voor mensen die bijvoorbeeld een angststoornis, een eetstoornis of gokverslaving dreigen te ontwikkelen, zitten er niet meer bij.
Risico lopen
Ook preventieactiviteiten voor mensen die nog geen psychiatrische problemen hebben maar wel een groot risico lopen die te krijgen, de zogenaamde selectieve preventie, moeten nu door gemeenten gefinancierd worden. Het gaat om programma’s als Baby Extra, KOPP (voor kinderen van psychiatrische patiënten), KVO (voor kinderen van verslaafde ouders), voor kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld, of ondersteuning van mantelzorgers en familieleden van psychiatrische patiënten.
Bezuinigen
Maar gemeenten, die fors moeten bezuinigen, zitten daar niet op te wachten. Tot nu toe zijn ze alleen verantwoordelijk voor de collectieve ggz-preventie en daarop gaan ze al bezuinigen. Zo heeft Amersfoort de preventie-afdeling van de riagg al gewaarschuwd rekening te houden met een halvering van het preventiebudget voor 2011. Ook gemeenten in de regio Eindhoven hebben de ggz erop gewezen rekening te houden met minder aanvragen.
Geschrapt
De gemeente Nuenen heeft zelfs alle collectieve ggz-preventie voor dit jaar geschrapt. Marian van Engelenburg, hoofd preventie van GGz Eindhoven: ‘Er worden geen voorlichtingsbijeenkomsten meer gegeven over psychiatrische ziektebeelden, geen voorlichting voor migranten, kwetsbare kinderen kunnen niet meer deelnemen aan weerbaarheidstrainingen.’
Consequenties
Overigens zegt de ambtenaar bij de gemeente Nuenen dat dit besluit nog heroverwogen wordt. ‘In de paniek om de enorme bezuinigingen waarvoor Nuenen zich gesteld ziet, heeft het gemeentebestuur deze maatregelen te snel doorgevoerd. Aan de ggz-instellingen was niet gevraagd wat de consequenties van deze bezuinigingen zouden zijn. Het besluit om hierop te bezuinigen moet nu opnieuw, samen met de reacties van de instellingen, worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Het kan best zijn dat niet hun subsidie, maar die van de carnavalsvereniging wordt ingetrokken.’
Regie ontbreekt
Maar ondertussen zijn preventieafdelingen bang dat, nu gemeenten al korten op collectieve preventie en het verzekeringspakket is ingekrompen, de financiering van selectieve preventie ook in de knel komt. Maarten Oosterkamp van GGZ Nederland: ‘Het is een grensvlak-probleem. Bij preventie gericht op risicogroepen zeggen zorgverzekeraars: die kinderen zijn nog niet ziek, dus het is niet onze verantwoordelijkheid. Gemeenten vinden dat wel de verantwoordelijkheid van de zorgverzekeraar, want het gaat om individuele begeleiding die dicht tegen zorg aan zit. Ze schoppen de bal naar elkaar. Er ontbreekt regie en gezamenlijke verantwoordelijkheid.’
Veertig procent gedaald
Oosterkamp pleit er daarom voor dat verzekeraars, VWS, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en GGZ Nederland samen afspreken waar ieders verantwoordelijkheid ligt. Oosterkamp: ‘Er wordt steeds minder geld aan ggz-preventie uitgegeven. Volgens recente berekeningen van het RIVM is het aandeel van preventie in het totale ggz-budget in 2007 met ongeveer veertig procent gedaald ten opzichte van 2003.’
Preventie bespaart
En nu dreigen nog meer bezuinigingen. Oosterkamp: ‘Dat is een zorgelijke, maar ook tegenstrijdige ontwikkeling. Iedereen onderschrijft het belang van preventie. GGZ Nederland en de Gezamenlijke Gezondheidsfondsen hebben dat onlangs nog in hun meerjarenvisies aangegeven, maar ook de overheid zelf vindt dat er meer aandacht moet zijn voor het voorkomen van ziekten. Het is al zo vaak aangetoond dat preventie geld bespaart. Je voorkomt daarmee niet alleen kosten voor dure behandeling, maar ook voor arbeidsongeschiktheid. Bovendien wil je toch ook niet dat al die preventie-expertise verloren gaat.’ (MvR)
Lees hier Gemeenten doen te weinig aan preventie
Lees hier Preventie van alcoholmisbruik zit in basispakket
Klik hier voor het Dossier Preventie, Psy 3/2005
© Psy 14-06-2010
