Verhoogde kans op sterfte en dementie na delier
Het voorkomen van een delier bij ouderen verdient veel meer aandacht. De gevolgen van de acute verwardheid zijn op termijn namelijk aanzienlijk. In de jaren na een delier is de kans op sterfte, opname in een verpleeghuis en dementie minimaal verdubbeld.
Dit blijkt uit een metastudie, uitgevoerd door onderzoekers van het MCA Alkmaar en AMC Amsterdam, die vandaag is gepubliceerd in het vakblad JAMA. De getallen zijn met name zo indrukwekkend, omdat er bij het berekenen van de resultaten rekening is gehouden met de leeftijd van patiënten, de ernst van hun ziekte, de aanwezigheid van andere ziektes en het al dan niet aanwezig zijn van dementie. Het is het delier zelf dat veel schade berokkent.
Delier is te voorkomen
Psycholoog en hoofdonderzoeker Joost Witlox van het Medisch Centrum Alkmaar zegt dat de onderzoeksresultaten onderstrepen hoe belangrijk het om een delier te voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat dertig tot veertig procent van de delieren te voorkomen zijn.
Verpleegkundigen kunnen een grote bijdrage leveren aan de preventie, bijvoorbeeld door aandacht te besteden aan de voeding. Patiënten die zich moeilijk kunnen oriënteren zijn geholpen als zij hun bril opgezet krijgen en als hen duidelijk wordt verteld waar ze zijn en wat er staat te gebeuren.
Witlox: ‘Maar het begint natuurlijk allemaal met het herkennen van risicopatiënten, zodat je juist aan deze mensen voldoende aandacht kunt besteden.’ Het gaat dan om kwetsbare ouderen die slecht slapen, veel pijn hebben en veel medicatie gebruiken.
Wereld te winnen
Het onderzoek naar de gevolgen van delier geeft een steuntje in de rug aan de Inspectie voor de Volksgezondheid. Zij heeft het voorkomen van delieren opgenomen als kwaliteitsindicator voor de zorg. Witlox: ‘Dit beleid heeft de aandacht voor delieren vergroot, en op gespecialiseerde geriatrische afdelingen is inmiddels iedereen ervan doordrongen hoe essentieel de preventie van delieren is. Op niet gespecialiseerde afdelingen wordt het probleem echter nog steeds onderschat en soms ook gemist. Ons onderzoek laat zien dat er nog een wereld te winnen is als meer werkers in de gezondheidszorg aandacht besteden aan het voorkomen van een delier.’
Vinger aan de pols
Witlox hoopt daarnaast dat de onderzoeksresultaten de aandacht zullen verhogen voor het voorkomen van de complicaties van een delier. ‘Een delier klaart na verloop van tijd weer op en gezondheidswerkers denken dan dat ze er daarna vanaf zijn. De ernstige langdurige gevolgen laten echter zien dat dit niet volstaat. We weten nu dat het verstandig is de vinger aan de pols te houden bij mensen die eenmaal een delier hebben gehad. We moeten onderzoeken op welke manier we opname in een verpleeghuis, dementie of sterfte kunnen voorkomen.'
Vervelend gedrag
Het onderzoek van Witlox onderstreept ook de stellingname van het Nederlands Tijdschrift voor Psychiatrie uit 2007. Daar werd in een redactioneel commentaar gesteld dat het delier de psychiatrische stoornis is die in het ziekenhuis het vaakst voorkomt, en die tegelijkertijd het meest verwaarloosd wordt: ‘Bij veel somatisch specialisten zal een mentaliteitsverandering moeten optreden en kan het delier niet afgedaan worden met de dooddoener dat het “normaal is dat iemand na een operatie een bepaalde periode verward is” of dat een delier gezien wordt als vervelend gedrag of als iets dat spoedig ontslag in de weg staat. De patiënt die aan een delier lijdt, heeft recht op optimale zorg en is niet iemand die de klinische routine op een vervelende manier verstoort.’ (AB)
Bronnen:
Joost Witlox, Lisa Eurelings, Jos de Jonghe, Kees Kalisvaart, Piet Eikelenboom & Willem van Gool: Delirium in elderly patients and the risk of post-discharge mortality, institutionalization, and dementia. A meta-analysis. JAMA, 2010;304(4):443-451. doi:10.1001/jama.2010.1013
A.F.G Leentjens: Zorg in verwardheid: een prestatieindicator voor delier in het algemeen ziekenhuis. Tijdschrift voor Psychiatrie 49 (2007) 3 , 141 – 143.
© Psy 28-07-2010
