Korte vragenlijst spoort trauma bij verslaafden razendsnel op
Vier korte vragen die in twee minuten kunnen worden beantwoord. Meer is niet nodig om bij verslaafden een posttraumatische stressstoornis (ptss) op te sporen, stelt promovenda Debora van Dam. Zij pleit voor snelle invoering van de uit Amerika overgewaaide ‘vier vragen test’.
Waarom is zo’n test eigenlijk nodig?
‘Uit mijn onderzoek in de Amsterdamse Jellinek kliniek is duidelijk geworden dat zeker een op de vijf verslaafden ptss heeft. Dat is niet niks, maar in veel gevallen weet de behandelaar het niet, want mensen praten niet graag over trauma’s uit het verleden. Als je er bij de intake dus niet expliciet naar vraagt, verzwijgen ze hun problemen. Gevolg is dat de diagnose ptss in drie van de vier gevallen niet in het dossier staat. Daardoor krijgen verslaafden vaak niet de behandeling die ze nodig hebben. Het is dus van groot belang om ptss zo snel mogelijk op te sporen. Door het Amerikaanse leger is daar een simpele test voor ontwikkeld. Die heb ik uitgetest op patiënten van de Jellinek.’
Hoe ziet die test eruit?
‘Het zijn vier vragen waarop de patiënt alleen maar met “ja” of “nee” hoeft te antwoorden. We vragen of iemand een traumatische gebeurtenis heeft meegemaakt en zo ja, of hij of zij er nu nog nachtmerries over heeft, hardnekkig probeert er niet aan te denken, voortdurend schrikachtig en op zijn hoede is, of zich verdoofd voelt. Uit onderzoek onder 142 patiënten bleek dat het stellen van deze simpele vragen voldoende was om bijna alle gevallen van ptss op te sporen.’
Wat betekent dat voor de behandeling?
‘Er zijn aanwijzingen dat een verslavingsbehandeling weinig zoden aan de dijk zet als je niet tegelijk ook de ptss aanpakt, want die twee problemen hangen vrijwel altijd nauw samen. Mensen die in hun jeugd een trauma hebben opgelopen, bijvoorbeeld doordat ze zijn misbruikt of mishandeld, en die daarna verslaafd raken aan alcohol of drugs, gebruiken die middelen om de spoken in hun hoofd te bezweren. Je kunt dan wel proberen om hun verslaving aan te pakken, maar de angstbeelden verdwijnen daardoor niet. Ze zitten in een cirkel, waar ze niet uit kunnen komen, want zonder behandeling van de ptss zullen ze toch weer naar de fles of naar de drugs grijpen.’
Je moet de verslaving en ptss bij deze patiënten dus gelijktijdig aanpakken?
‘Dat is de hypothese die ik in het vervolg van mijn promotieonderzoek wil gaan testen. Het lijkt me in ieder geval aannemelijk dat patiënten het meest baat zullen hebben bij een aanpak waarbij een ptss-behandeling als het ware door de verslavingsbehandeling heen wordt gevlochten. Wij experimenteren in de Jellinek op dit moment met een behandeling die begint met psycho-educatie, zodat patiënten leren om de eerder genoemde cirkel te herkennen. Want dat is een voorwaarde om eruit te komen. We maken ze duidelijk dat stoppen met het middelengebruik een voorwaarde is voor een succesvolle ptss-behandeling. Na vier of vijf weken beginnen we dan met traumaverwerking, maar we blijven ook aandacht aan de verslaving schenken.’
Wat bent u eigenlijk? Behandelaar of onderzoeker?
‘Allebei. Ik werk vanaf 2004 als psycholoog bij de Jellinek, maar al tijdens mijn studie had ik belangstelling voor onderzoek. Ik was dan ook heel blij dat ik de kans kreeg om op dit onderwerp te promoveren. Het is een prachtige combinatie van wetenschap en praktijk. En het resultaat is er naar. Wat ik extra leuk vind, is dat een test die is ontworpen voor militairen, nu ook goed blijkt te werken voor burgers. Die Amerikanen hebben echt een heel efficiënte vragenlijst ontwikkeld.’ (EH)
Lees hier het bericht ‘Tactus behandelt verslaving en trauma tegelijkertijd’
Klik hier voor de site van Jellinek
© Psy 01-08-2010
