Laat een depressief kind niet tobben
Ouders en leerkrachten zouden bij kinderen al vóór de puberteit alert moeten zijn op tekenen van depressiviteit zoals somberheid en prikkelbaarheid. Een tijdige behandeling van depressieve kinderen is cruciaal om problemen op latere leeftijd te voorkomen.
Die conclusie trekt de Maastrichtse psycholoog Jeffrey Roelofs niet alleen uit verschillende onderzoeken naar depressiviteit bij jongeren, maar ook uit zijn eigen ervaring als behandelaar. Als kinderen al op jonge leeftijd last hebben van negatieve gedachten en daar te veel in blijven hangen, zouden bij volwassenen in hun omgeving de alarmbellen moeten gaan rinkelen.
‘Herkauwen’
De onderzoeker van de Universiteit Maastricht baseert zich onder meer op een studie die hij uitvoerde samen met zijn promovenda Lea Rood. Uit dat vorig jaar in het blad European Child & Adolescent Psychiatry gepubliceerde onderzoek, blijkt dat kinderen en jongeren die almaar blijven ‘herkauwen’ op hun negatieve gedachten een aanzienlijk grotere kans hebben op het ontwikkelen van depressieve en angstgevoelens dan leeftijdsgenoten die hun problemen opzij zetten door actief afleiding te zoeken.
Veel meisjes
Opvallend is dat zich onder de jeugdige ‘piekeraars’ relatief veel meisjes bevinden. Dat is volgens Roelofs een van de verklaringen voor het feit dat depressiviteit meer onder vrouwen dan onder mannen voorkomt. Het verdient volgens de onderzoeker dan ook zeker aanbeveling om jongeren met problemen te stimuleren om afleiding te zoeken in bijvoorbeeld sport of een andere activiteit.
Meer dan alleen afleiding
Maar als er al op jonge leeftijd sprake is van serieuze problemen, werkt die strategie, die vooral door jongens wordt gebruikt, niet altijd, aldus Roelofs. ‘Veel depressieve gevoelens komen voort uit negatieve gedachten: ik zie er niet leuk uit, ze vinden me stom, ik weet niet wat ik later moet gaan doen. Om die negatieve stemming te keren is meer nodig dan alleen afleiding.’
Stress
Hij pleit in die gevallen voor cognitieve gedragstherapie, ‘want’, zegt hij, ‘een goede manier om jongeren met depressie te behandelen, is ze te laten zien dat hun gedachten niet kloppen. Ook is het belangrijk om ze te leren om te gaan met stressvolle situaties, want veel stress kan bijdragen aan depressie.’
Depressieve vrienden kiezen
Het liefst ziet Roelofs dat depressieve kinderen tijdig worden behandeld. ‘In de lagere school leeftijd hebben ouders meer invloed op de kinderen. Die zullen daardoor sneller naar een psycholoog gaan. Eenmaal in de puberteit verandert dat. Ze nemen minder aan van hun ouders en zien hun somberheid eerder als een natuurlijk gegeven, zeker omdat ze vaak vrienden en vriendinnen kiezen die zelf ook depressief zijn. Dan is het veel moeilijker om ze te laten erkennen dat het eigenlijk helemaal niet zo goed met ze gaat. En als ze dan eindelijk tot dat inzicht komen, is hun depressie vaak al zo verergerd dat een behandeling moeilijker is uit te voeren.’
Zorgelijk
De waarschuwing van Roelofs is vooral ingegeven door zijn ervaring als behandelaar bij Riagg Maastricht, afdeling kinderen en jeugd. ‘Volgens recente cijfers zou in elke schoolklas wel een kind moeten zitten dat voldoet aan de criteria voor een depressieve stoornis. Maar het aantal aanmeldingen dat wij krijgen van jeugdigen is niet in verhouding. Er moeten dus heel wat jongeren met depressieve gevoelens rondlopen, die om wat voor reden dan ook niet om hulp vragen. Dat vind ik hoogst zorgelijk.’ (EH)
© Psy 09-08-2010
