Levenseindekliniek moet psychiatrische patiënten bijstaan
De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) onderzoekt de haalbaarheid van een levenseindekliniek waar psychiatrische patiënten geholpen kunnen worden bij een zelfgekozen levenseinde. De vereniging van psychiaters wil hierover meedenken.
De levenseindekliniek is bedoeld voor psychiatrische patiënten met een serieuze doodswens, beginnend dementerenden die de mentale aftakeling niet willen meemaken en ouderen die vinden dat hun leven voltooid is. In de kliniek zouden deze groepen binnen de grenzen van de wet ondersteund en geholpen kunnen worden bij euthanasie of zelfdoding.
Nalatige zorg
Er is grote behoefte aan een dergelijke kliniek, omdat de reguliere zorg nalaat aan de euthanasieverzoeken van patiënten gehoor te geven, zegt Petra de Jong, directeur van de NVVE. ‘Dit is vooral bij psychiatrische patiënten en dementerenden het geval. Zelfs als de patiënt wel degelijk onder de criteria van de euthanasiewet valt, zijn artsen of psychiaters zelden bereid de euthanasie ook daadwerkelijk uit te voeren.’
Hardnekkige doodswens
Psychiater Johan Huisman beaamt dat slechts een fractie van de psychiatrische patiënten met een doodswens in hun verlangen serieus genomen wordt. ‘Uit nog te publiceren onderzoek in opdracht van de NVVE blijkt dat ruim vierhonderd psychiatrisch patiënten jaarlijks met een hardnekkige doodswens aankloppen bij hulpverleners. Soms is aanvullende behandeling succesvol en verdwijnt de doodswens, maar bij vele tientallen ook niet. Dit jaar werden echter tot nu toe nog maar drie patiënten bij hun wens geassisteerd, vorig jaar één, en in 2008 werd twee patiënten geholpen.’ Huisman was zelf één van de psychiaters die in 2008 een patiënt hulp bood bij zelfdoding.
Afschuifsysteem
Huisman reageert aarzelend op het idee van een levenseindekliniek. ‘Ik ben een beetje bang dat psychiaters door het bestaan van zo’n kliniek nóg minder hun verantwoordelijkheid zullen nemen om serieus met het verzoek van de patiënt om te gaan. Ik vrees voor een afschuifsysteem: patiënten met een doodwens worden naar de kliniek verwezen en daarmee is de kous voor veel psychiaters dan af. Op die manier wordt het behandelen van een dergelijk verzoek van de patiënt nooit een geaccepteerd onderdeel van de psychiatrische zorg.’
Gedwarsboomd
Toch ziet Huisman ook mogelijkheden. ‘Er zijn namelijk wel degelijk psychiaters die hun patiënt willen begeleiden, maar geregeld worden zij hierbij gedwarsboomd door bijvoorbeeld de raad van bestuur van de instelling die het niet aandurft. Of ze lopen tegen zo veel praktische bezwaren op dat ze er toch van af zien. In deze gevallen zou de kliniek een goede oplossing zijn. De psychiater gaat dan mee met de patiënt, en rondt het euthanasieverzoek daar af.’
Goed en logisch
De NVVE gaat de kliniek niet zelf opzetten. ‘We onderzoeken wat er voor nodig is en welke organisaties er welwillend tegenover staan’, zegt De Jong. De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie laat weten het goed en logisch te vinden dat de NVVE de haalbaarheid van een kliniek onderzoekt. Ze zegt bereid te zijn in het onderzoek mee te denken.
Stervensbegeleiding
De kliniek zou volgens de NVVE een aanvulling zijn op hospices, zorginstellingen die gespecialiseerd zijn in stervensbegeleiding. De Jong: ‘We hebben eerst bekeken wat de mogelijkheden van hospices zijn. De meerderheid van die instellingen bleek euthanasie uit te voeren. Een hospice laat echter alleen patiënten toe die terminaal ziek zijn en maximaal nog drie maanden te leven hebben. Dementerenden en psychiatrisch patiënten komen dus niet in aanmerking.’
Voltooid leven
Een aparte groep die volgens de NVVE bij de kliniek gebaat zouden zijn, vormen de ouderen die ‘klaar’ zijn met leven. Zij vallen niet onder de euthanasiewet. ‘Deze groep kan op dit moment al helemaal nergens terecht’, zegt De Jong. ‘Door onze campagne ‘Voltooid Leven’ zijn we achter de omvang en de intensiviteit van dit probleem gekomen. Uit onderzoek van de VU blijkt dat 70.000 Nederlanders ouder dan zestig jaar continu met een doodswens rondlopen. Als zij zelfmoordpogingen doen, lopen ze echter het risico opgenomen te worden in een psychiatrische instelling, omdat ze een gevaar voor zichzelf zouden vormen.’
Veilige omgeving
De kliniek zou deze ouderen morele steun kunnen geven en informatie kunnen verstrekken, zegt De Jong. ‘De kliniek kan hen een veilige omgeving bieden waar ze, eventueel in nabijheid van familieleden, op een vredige manier kunnen sterven en daar zelf de regie over kunnen voeren. Bijvoorbeeld door de medicijnen die zij zelf verzameld en meegenomen hebben in te nemen. Dit is niet strafbaar, omdat de kliniek hen niet assisteert, maar slechts onderdak biedt.’ (CS)
Lees hier het interview met Boudewijn Chabot: Ik ben dol op het leven
Lees hier de opiniebijdrage Respecteer doodswens patiënt - Psy 3/2008
© Psy 12-08-2010
