Minister Schippers kent effect eigen bijdrage niet
Wat zijn de mogelijke gevolgen van een eigen bijdrage in de geestelijke gezondheidszorg? Twee wetenschappers bogen zich in opdracht van het Trimbos-instituut over deze vraag. Belangrijkste conclusie: niemand, ook de minister van VWS niet, kan voorspellen welk effect de eigen bijdrage heeft.
‘Wetenschappelijk gezien is er zeer weinig evidentie over de gevolgen van de eigen bijdragen in de ggz’, zegt Filip Smit, hoogleraar publieke geestelijke gezondheidszorg. Samen met mathematisch econoom Joran Lokkerbol onderzocht hij deze mogelijke gevolgen. ‘Wetenschappers weten niet wat ze moeten verwachten, en dat betekent dat ook beleidsmedewerkers en minister Schippers van VWS zich op dun ijs begeven bij invoering van een eigen bijdrage’, zegt Smit. ‘Het blijft voorlopig vooral bij speculeren.’
Koopkracht
Smit en Lokkerbol ontwikkelden enkele modellen om de meest extreme gevolgen van eigen bijdragen te kunnen vastleggen. Wanneer mensen met weinig koopkracht besluiten niet langer gebruik te maken van zorg, zullen de kosten voor zorg weliswaar dalen, maar de maatschappelijke kosten elders stijgen weer. Onder andere in de vorm van productieverlies door ziekteverzuim. Lood om oud ijzer dus.
Dubbeltje op zijn kant
Winst ontstaat er wanneer alleen degenen met lichte psychische klachten besluiten de zorg te mijden. Dat scheelt een half miljard in zorgkosten, met name in de tweede lijn, terwijl van productieverlies of andere maatschappelijke schade amper sprake is. Maar zoals gezegd: het gaat om modellen, niet om de voorspelde realiteit. ‘Het effect van de eigen bijdragen is nu ongewis, een dubbeltje op zijn kant’, zegt Smit. ‘Om meer invloed te krijgen op het eigen beleid zou de minister er goed aan doen flankerend beleid te ontwikkelen, extra maatregelen die het effect van de eigen bijdragen gunstig kunnen beïnvloeden.’
Ongewenste effecten
Wat dat flankerend beleid zou kunnen zijn, weet Smit nog niet. ‘Daarover zouden deskundigen zich de komende tijd moeten buigen.’ Wel vindt hij dat beleidsmakers vooraf meer rekening moeten houden met ongewenste effecten van de invoer van een eigen bijdrage. ‘Patiënten slaan ook aan het rekenen, al dan niet met hulp van de huisarts. Zo kan iemand straks besluiten meteen maar naar de tweede lijn te gaan. Dat kost dan wel een eigen bijdrage van tweehonderd euro, maar de behandeling is verder wel vergoed. In de eerste lijn betaalt hij ook een eigen bijdrage en krijgt hij maar vijf behandelingen vergoed. Na zes behandelingen in de eerste lijn is hij al duurder uit. Dat lijkt me een ongewenst bijeffect van de voorgestelde maatregelen.’
Druk op de huisarts
Smit wijst daarnaast op het gevaar dat patiënten met psychische klachten gaan shoppen om zo te ontkomen aan de eigen bijdrage. ‘Dan gaan ze buiten de ggz op zoek naar hulp, bijvoorbeeld de huisarts of de praktijkondersteuner. Maar of die een grotere vraag gemakkelijk aankunnen, valt te betwijfelen. Ook is denkbaar dat mensen met paniekklachten een beroep blijven doen op de cardioloog.’
Smit en Lokkerbol wijzen in hun rapport nog op uitbreiding van e-health interventies als alternatief voor de cliënt met mildere klachten. Dat zou flink kunnen schelen in zorgkosten. Maar ook voor e-health geldt een eigen bijdrage, zodat het de vraag is of dit een aantrekkelijk alternatief is voor patiënten. (SvD)
Lees hier het bericht Eigen bijdrage verlaagd naar 200 euro
©Psy 07-09-2011
