Opvoeding speelt rol bij adhd
De genetische aanleg van een kind is een belangrijke oorzaak van adhd. Maar ook de opvoeding en factoren rond de zwangerschap bepalen mee of een kind adhd krijgt. Dat blijkt uit studies van orthopedagoge Cathelijne Buschgens, die 9 september aan de Radboud Universiteit promoveert.
Uit erfelijkheidsonderzoek onder tweelingen en adoptiekinderen is duidelijk geworden dat adhd in hoge mate erfelijk bepaald is. Naar schatting voor wel 76 procent. Maar daarmee is niet gezegd dat andere factoren zoals de omgeving geen rol van betekenis spelen. Zo bleek uit een studie van Buschgens dat de kans dat een kind adhd krijgt hoger wordt als de moeder tijdens de zwangerschap rookt.
Geboortegewicht
Een hoog geboortegewicht en complicaties tijdens de zwangerschap en bevalling waren eveneens factoren die het risico op adhd verhoogden. Maar ook op ander probleemgedrag zoals agressie en delinquentie. Als dan ook nog een of beide ouders daar een genetische kwetsbaarheid voor hebben, wordt de kans dat een kind het krijgt nog hoger. Vooral het hogere geboortegewicht vond Buschgens opvallend. ‘We weten dat een laag geboortegewicht de kans op allerlei aandoeningen verhoogt. Van een hoog geboortegewicht zijn veel minder lange termijn risico’s bekend.’
Moeder
De opvoedingsstijl van ouders is evenmin uit te vlakken. Die bepaalt mede de ernst van adhd bij kinderen. Ouders die weinig warmte uitstralen, die al te beschermend zijn en een kind steeds maar kritiseren en afwijzen blijken een grotere kans te hebben dat hun kind last krijgt van adhd of ander probleemgedrag. Voor ouders die zelf met adhd kampen geldt dat nog meer. Vooral uit zich dat in een kritische houding jegens het kind, en niet zozeer in het onthouden van warmte. Wat de orthopedagoge echter niet verwacht had, was dat dit vooral bij moeders speelt. Bij de vader vond ze dat verband niet.
Uit den boze
Buschgens denkt dat haar onderzoek ertoe kan bijdragen om de behandeling en preventie van adhd te verbeteren. ‘Mijn studie bevestigt opnieuw dat roken tijdens de zwangerschap uit den boze is. Maar ook is het heel belangrijk om het geboortegewicht goed in de gaten te houden.’
Systeembenadering
Ook pleit ze ervoor om bij de behandeling niet alleen naar het zogenaamde probleemkind te kijken. ‘Vaak beperken de problemen zich niet tot dat ene kind, maar is er met een broer of zus of met een van de ouders ook wat aan de hand. Mijn advies zou zijn om meer dan nu gebeurt ook bij adhd een systeembenadering te hanteren.’
Voor de studies uit haar proefschrift It runs in the family: vroeg biologische factoren en gezinsomgeving bij kinderen met ADHD kenmerken maakte ze gebruik van de data van twee grote onderzoeksprojecten. Voor een deel baseerde ze zich op gegevens uit de zogeheten TRAILS-studie, waaraan 2230 tien- tot twaalfjarigen deelnemen. Daarnaast putte ze uit de data van het internationale IMAGE-onderzoek. (MvK)
Lees ook ‘Neuropsychologisch testen zijn onzinnig voor vaststellen adhd’
Lees ook ‘Grote subsidie voor adhd-onderzoek’
© Psy 9-9-2010
