Overlastveroorzakers gedijen goed in Skaeve Huse
Het overplaatsen van notoire overlastveroorzakers in kleine woningen op afgelegen terreinen blijkt een succesvolle aanpak. Toch is de toekomst van het Skaeve Huse-project onzeker. ‘Het blijkt in Nederland bijna godsonmogelijk om een plek te vinden voor zo’n controversieel experiment, ook al is bijna iedereen er voor.’
Ze zijn al tokkiewoningen genoemd (de Volkskrant), hufterhutten (Netwerk) maar vooral de term asowoningen wordt vaak gebruikt als het gaat om het project Skaeve Huse (uit te spreken als skeve hoeze). Deze ‘rare huizen’ zijn in 2005 uit Denemarken, waar er al vele honderden staan, komen overwaaien. Nederland telt er inmiddels 27, verdeeld over de steden Amsterdam, Kampen, Maastricht, Arnhem en Tilburg.
Psychiatrische problemen
De sobere wooneenheden staan buiten een woonwijk waar dagelijks een sociaal beheerder zich laat zien. De bewoners zijn meestal alleenstaande mannen met een verleden van ernstige woonoverlast. De meesten kampen met een verslaving al dan niet in combinatie met psychiatrische problemen. Hierdoor redden deze mensen het niet in sociale huurwoningen omdat ze andere bewoners tot last zijn. Ze mijden de gebruikelijke vormen van begeleid wonen, omdat ze het ‘helemaal hebben gehad’ met de hulpverlening.
Bewoners blij
Uit een evaluatie van de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) van de vijf Skaeve Huse-projecten, blijkt dat deze mannen het beter doen in hun nieuwe omgeving. De meeste bewoners zijn blij met een stabiele woonplek waar zij met rust worden gelaten en de ruimte krijgen voor hun afwijkende leefstijl. Onderlinge betrekkingen tussen de bewoners zijn er weinig, enkele uitzonderingen daargelaten.
Rust en ruimte
Ook hulpverleners zijn blij met de Skaeve Huse-optie, blijkt uit het evaluatierapport. ‘Ze zien sommige van hun cliënten opknappen door deze therapie van ‘rust en ruimte en toch in de stad’. Zij wijzen erop dat sommige cliënten moeilijk kunnen aarden in collectieve woonvormen wegens de huisregels en de stress die de omgang met andere bewoners met zich meebrengt. Het motto van begeleiders en beheerders is: ‘handjes op de rug, begeleiden op afstand, niet te veel aanwezig zijn, je elke dag even laten zien, praktische hulp aanbieden, geen politieagent spelen. Tot nu toe hebben zij de politie niet hoeven bellen.’
Terugstroom
Woonbegeleiders zijn weliswaar tevreden over het experiment, maar zijn somber over de kans op terugkeer naar wonen in een gewone woonbuurt, al dan niet met begeleiding. Ook het Deense onderzoek naar uitstroom van Skaeve Huse-bewoners stemt niet optimistisch. Slechts veertig procent van de bewoners vertoont na vijf jaar verbetering of stabilisatie. ‘Gezien het zware verleden van de bewoners moet je de lat misschien wat lager leggen’, zo staat in de evaluatie. ‘Elk levensjaar dat een bewoner zonder al te veel problemen doorbrengt, is winst.’
Permanente behoefte
Juist omdat de huidige huisjes zich op tijdelijke locaties bevinden, adviseert de SEV om permanente locaties aan te wijzen, omdat het gaat om een ‘permanente behoefte’. ‘Tijdelijke locaties geven om de paar jaar onrust: voor de Skaeve Huse-bewoners en voor de omwonenden. Deze onrust kan het therapeutisch effect deels tenietdoen. Verder moet niet worden onderschat hoeveel tijd en energie elke keer gaat zitten in de communicatie met omwonenden. Dus: regel het in één keer goed.’ De SEV adviseert minister Van der Laan van Wonen, Wijken en Integratie om Skaeve Huse een regulier onderdeel te maken ‘van het repertoire aan woonoplossingen voor mensen met maatschappelijke problemen die woonoverlast veroorzaken.’
Geen plek
Dat zal waarschijnlijk nog even kunnen duren, want het grote knelpunt van het Skaeve Huse-project is het vinden van geschikte locaties. Bijna elk braakliggend terrein in Nederlandse steden heeft een bestemming. Het herbestemmen voor Skaeve Huse zou kunnen leiden tot waardeverlies voor de gemeente. ‘Het is duidelijk dat Skaeve Huse projectontwikkeling met hoge opbrengsten in de weg kunnen staan’, schrijft onderzoeker Jeroen Singelenberg. ‘Het blijkt in Nederland bijna godsonmogelijk om een plek te vinden voor zo’n controversieel experiment, ook al is bijna iedereen er voor.’
Alleen in Amsterdam verliep de zoektocht relatief voorspoedig, maar daar moet het project ook weer het eerste weg. Een nieuwe locatie is nog niet gevonden. (BP)
Lees hier het evaluatierapport over Skaeve Huse
© Psy 19-02-2010
