Separatie beëindigen? Als de verpleegkundige het aandurft
Jennifer Koppers (26) en Nienke Bullee (25) schreven hun HBO-V afstudeerscriptie over het beeïndigen van separaties bij ggz-instelling Bavo-Europoort. Koppers: ‘De beslissing om een separatie te beëindigen, hangt te vaak af van een persoonlijke inschatting of van de personeelsbezetting.’
Hoe kwamen jullie tot het onderzoek?
‘We sloten ons aan bij een onderzoek dat de Kenniskring Transities in Zorg - een kenniscentrum dat verbonden is aan onze HBO-V in Rotterdam - in opdracht van de Parnassia Bavo Groep heeft opgezet. Het is onderdeel van het project Dwang en Drang waarin de mogelijkheden zijn verkend separaties te voorkomen en te verkorten. Nienke en ik werken al langere tijd als verpleegkundigen in de psychiatrie, dus we hebben ervaring met separaties.’
Wat is jullie conclusie?
‘De tien verpleegkundigen - werkzaam op twee afdelingen van Bavo-Europoort - die we hebben geïnterviewd, zeiden dat ze het lastig vinden dat er geen schriftelijke richtlijnen voorhanden zijn die aangeven wanneer het goed is een separatie te beëindigen. Er zijn wel breed gedragen voorwaarden, zoals dat je met de patiënt moet kunnen communiceren, maar die zijn ambigu. Wat is communiceren, wanneer is hij gevaarlijk? Ook in de Bopz wordt de separatiebeëindiging nauwelijks behandeld; instellingen en individuele hulpverleners kunnen er nu een eigen invulling aan geven.’
Wat maakt de beslissing om de separatie te beeïndigen zo lastig?
‘Verpleegkundigen zijn het niet altijd met elkaar eens en sommigen nemen meer risico dan anderen. Vaak doen patiënten zich anders voor en de emoties van verpleegkundigen spelen ook een rol. Uit de interviews blijkt bovendien dat de personeelsbezetting en de situatie op de afdeling vaak doorslaggevend zijn en dat kan niet de bedoeling zijn.’
Hoe leren verpleegkundigen die beslissing te maken?
‘Minder ervaren verpleegkundigen leren nu in de praktijk - van ervaren collega’s - wanneer ze een separatie kunnen beëindigen, maar er wordt niets overgedragen op papier.’
Wat zijn jullie aanbevelingen?
‘Verpleegkundigen hebben behoefte aan een geschreven richtlijn, aan basisvoorwaarden die zijn vastgesteld in de wet. Geen nieuw protocol, maar een checklist met ruimte voor creativiteit, zodat hulpverleners hun beslissing wel kunnen blijven afstemmen op de afzonderlijke patiënt en zijn situatie. Daarnaast zouden de bestaande agressietrainingen voor verpleegkundigen zich niet alleen op het separeren zelf, maar ook op het beëindigen van de separatie moeten toeleggen. En er moet meer personeel komen. Nu duren separaties soms langer dan nodig en zien onbevoegde verpleegkundigen zich soms gedwongen te beslissen over de separatie.' (JH)
© Psy 11-03-2008
