Strips en plaatjes om jongeren te behoeden voor drugs en alcohol
Preventieprogramma’s tegen alcohol- en drugsgebruik slaan vaak niet aan bij jongeren met een licht verstandelijke beperking. Daarom ontwikkelde het Trimbos-instituut speciaal voor deze groep een nieuw programma.
Jongeren die licht verstandelijk gehandicapt zijn, de zogenaamde LVG-jongeren, gebruiken ongeveer evenveel alcohol en drugs als andere jongeren. Ook de leeftijd waarop zij daarmee beginnen komt ongeveer overeen. Toch heeft deze groep volgens het Trimbos-instituut extra aandacht nodig. Met hun IQ tussen 50 en 85 hebben deze jongeren namelijk meer moeite om sociale situaties te overzien. Ze zijn gevoeliger voor groepsdruk, en hebben bovendien vaker dan andere jongeren gedragsproblemen of psychische stoornissen. Middelengebruik leidt bij hen daardoor sneller dan bij andere jongeren tot problemen.
Strips en plaatjes
De bestaande preventie- en behandelmethoden voor jongeren doen echter te veel een beroep op cognitieve vaardigheden. ‘Brochures hebben bijvoorbeeld te veel tekst en het woordgebruik is voor LVG-jongeren te lastig’, zegt Iris Hilderink, één van de onderzoekers die het nieuwe behandelprogramma onder de loep namen. De nieuwe methode bestaat onder andere uit een aangepast voorlichtingsprogramma. ‘De folders die hierbij horen zijn veel visueler, met strips en veel plaatjes. Bij de presentatiebijeenkomsten wordt bovendien gebruik gemaakt van een spel, om laagdrempelig onderwerpen bespreekbaar te maken en de aandacht erbij te houden.’
Ouders
Ook voor de ouders is een aangepast voorlichtingsprogramma gemaakt. ‘Dit is een soort ouderavond waar over de risico’s van middelengebruik wordt gepraat en waar ouders leren wat ze kunnen doen om riskant gebruik bij hun kinderen te voorkomen’, legt Hilderink uit. ‘Er bestaan natuurlijk al heel veel van dit soort bijeenkomsten, maar deze groep ouders hebben extra aandacht nodig. Veel ouders van LVG-jongeren hebben namelijk zelf ook een verstandelijke beperking.’
Gedrag veranderen
Voor de LVG-jongeren die al riskant middelengebruik vertonen, ontwikkelde het Trimbos-instituut een motivatietraining. Hierin worden de jongeren in groepsverband overgehaald om hun gedrag te veranderen. Ze moeten er bewust worden van de risico’s en leren dat ze hulp kunnen zoeken. Een dergelijke training bestond nog niet voor LVG-jongeren, zegt Hilderink. ‘De verslavingszorginstellingen merkten zelf dat ze geen passende oplossingen hadden voor deze jongeren.’
Cursus voor hulpverleners
Niet alleen in de verslavingszorg was er onvoldoende aanbod voor de LVG-jongeren, ook de LVG-instellingen wisten niet goed hoe ze met het probleem moesten omgaan. Daarom is ook een deskundigheidsbevordering voor hulpverleners onderdeel van het interventieprogramma. ‘Hulpverleners leren in een cursus hoe ze middelengebruik kunnen signaleren en hoe ze ermee moeten omgaan. Ook wordt de instelling in dit deel van het programma geholpen om een alcohol- en drugsbeleid op te zetten’, zegt Hilderink. ‘Tot nu toe hadden de instellingen op dit gebied namelijk geen eenduidig beleid.’
Volwassenen
Het nieuwe programma voor LVG-jongeren werd bij wijze van proef in vier regio’s uitgeprobeerd. Een vergelijkbaar onderzoek om een behandelprogramma voor LVG-volwassenen te ontwikkelen, loopt nog. In 2011 moeten beide programma’s landelijk worden ingevoerd. (CS)
Klik hier voor het rapport van het Trimbos Instituut over het nieuwe interventieprogramma.
©Psy 27-07-2010
