Verwarde bedreigers hebben zorg nodig
Bedreigers van politici kunnen effectiever aangepakt worden als de politie meer met de geestelijke gezondheidszorg samenwerkt. Een deel van de bedreigingen wordt namelijk geuit door mensen die ernstig verward zijn. Een juridische straf heeft op hen nauwelijks effect.
Dat blijkt uit drie onderzoeken die de Nationaal Coördinator Terrorismebestreiding (NCTb) heeft laten uitvoeren door het Verwey-Jonker Instituut, het voormalige Zorgconsult, en het COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement.
Straattaalbedreigers
Eenlingen die publieke figuren bedreigen zijn onder te verdelen in vier categorieën: de straattaalbedreigers, de verwarde bedreigers, de verward-gefrustreerde bedreigers en de gefrustreerde bedreigers. ‘De straattaalbedreigers vormen de grootste groep’, stelt onderzoeker Lisanne Drost van het Verwey-Jonker Instituut. ‘Zij zijn het minst gevaarlijk. Het zijn vaak jongens rond de zestien die bijvoorbeeld in een tussenuur stoer willen doen en een bedreigende e-mail sturen. Ze hebben soms niet eens in de gaten dat ze iets strafbaars doen. Als de politie hen via het IP-adres van de computer opspoort en ondervraagt, heeft dit vaak al zo’n impact dat ze het niet snel weer zullen doen.’
Wereld redden
Heel anders zijn de verwarde bedreigers. ‘Dit zijn mensen die ernstig in de war zijn, ze hebben psychische problemen. Ze denken bijvoorbeeld dat ze god zijn en de wereld moeten redden’, aldus Drost. ‘Hun psychische stoornis belemmert hen in veel gevallen de bedreiging ook daadwerkelijk uit te voeren. Dat krijgen ze niet georganiseerd.’
Gevaarlijk
De meest gevaarlijke groep vormen de verward-gefrustreerden. ‘Deze mensen hebben ook psychische problemen. In tegenstelling tot de verwarden hebben deze mensen echter een concrete reden voor hun bedreiging. Ze menen bijvoorbeeld dat hen onrecht is aangedaan.’
Stoom afblazen
Voor de gefrustreerde dreigers heeft het dreigen zelf vaak al een louterende functie. ‘Ze blazen stoom af door de bedreigingen te uiten. Bijvoorbeeld een vader met twee kinderen die het niet eens is met een wetsvoorstel en daarom de minister per e-mail een bedreiging stuurt. Achteraf zal hij zeggen dat de bedreiging “goed bedoelde kritiek” was.’
Zorg
Bij verwarde en verward-gefrustreerde bedreigers blijken straffen weinig zin te hebben. ‘Deze personen hebben in de eerste plaats zorg nodig’, zegt Hub Hamers, onderzoeker van het voormalige Zorgconsult. Hij pleit voor nauwe samenwerking tussen politie en de ggz.
Getrainde blik
De politie zou de bedreigers bijvoorbeeld meer moeten toeleiden naar zorg. Hamers: ‘Nu zijn de werelden van zorg en politie vaak nog gescheiden. Maar bij een typische dreigbrief van een verward persoon, kun je met enigszins getrainde blik al vermoeden dat iemand, zeg, psychotisch is. De politie zou dan al de lokale hulpverleners op de hoogte kunnen stellen.’
Lokaal en informeel
De samenwerking die de onderzoekers bepleiten moet vooral lokaal en ‘informeel’ plaatsvinden. Hamers: ‘Dat moet je niet landelijk gaan organiseren en met protocollen gaan dichttimmeren, dan loop je alleen maar tegen beperkingen op. Je moet gebruik maken van de netwerken die er nu al bestaan tussen politie, ggz en andere hulpverlening. Dit werkt bijvoorbeeld heel goed bij de aanpak van huiselijk geweld. Stel dat een vader in behandeling is bij een instelling, maar na een tijdje komt hij niet opdagen. Dan ga je als hulpverlener natuurlijk niet meteen naar de politie, maar je kan de wijkagent wel inlichten door te zeggen: loop eens langs dat huis, kijk of alles in dat gezin in orde is.’
Zorgmijders
Ook hoeft er geen aparte behandeling te worden ontwikkeld voor bedreigers, zegt Hamers. ‘Deze groep bedreigers toont veel gelijkenissen met andere personen met psychische problemen. Het zijn vaak zorgmijders, ze zijn eenzaam en hebben geen sociaal netwerk. Deze personen zijn vaak gebaat bij bemoeizorg.’
Proefproject
Demissionair minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin liet in een brief aan de Tweede Kamer weten dat hij dit jaar nog een proefproject wil opzetten, waarbij teams van justitie, politie en psychologen zich gaan bezighouden met personen die politici bedreigen. (CS)
Klik hier voor het persbericht van NCTb, het rapport Individuele bedreigers van publieke personen in Nederland en de brief aan de Tweede Kamer
© Psy 07-07-2010
