‘We leven in een ‘zuchtige’ wereld’
Psychiater Bram Bakker en ervaringsdeskundige Meindert Inderwisch hebben ervaringsverhalen en informatie over verslaving bijeengebracht in ‘Zucht. Over verslavingen van speen tot spuit.’ Bakker is medisch directeur en eerste geneeskundige van de private verslavingszorginstelling SolutionS. Psy verloot vijf exemplaren van Zucht.
Waarom heet het boek Zucht?
‘Het is de indruk van ons allebei dat verslaafden erg worstelen met hun zucht naar alcohol of drugs, maar het begrip komt vreemd genoeg niet voor in de Amerikaanse DSM-criteria voor verslaving. Daarnaast leven we in een ‘zuchtige’ samenleving. Je zou kunnen zeggen dat volgens de tijdgeest de zucht regeert. Denk maar aan de hebzucht die in onze wereld een grote plaats inneemt of aan de vraatzucht van heel veel mensen.’
U definieert verslaving wel heel breed, van alcoholisme tot seksverslaving, van de zucht naar drugs tot koopzucht. Wat is de leidraad daarbij geweest?
‘Het centrale kenmerk van verslaving is de mateloosheid. Mensen mogen van mij alles gebruiken en doen waar je aan verslaafd kunt raken. Het grote probleem van iemand die verslaafd is, is dat hij of zij niet kan doseren. Een tweede kenmerk is dat een verslaving doorgaans de functie heeft om een fundamenteel gevoel van onbehagen te bestrijden. En wat je vooral bij de nieuwe verslavingen ziet, is dat mensen er dankzij internet onbeperkt toegang tot hebben. Je ziet dat bij seks, gamen, gokken maar ook bij koopzucht. Door internet kun je er 24 uur per dag zeven dagen in de week mee bezig zijn.’
In het boek krijgen allerlei benaderingen een plaats. Van de 12-stappen-methode tot neuropsychologische experimenten. Wat is daar de achterliggende idee bij?
‘De bedoeling was om een boek te maken met informatie voor iedereen. Mensen weten na lezing wat er zoal te koop is qua behandeling en aanpak. Op basis daarvan kunnen ze een keuze maken voor een benadering die bij hen past.’
U bent nogal gebeten op cannabis. Wat is daar zo mis mee?
‘Niet zo veel mensen raken verslaafd aan cannabis, maar wat je wel ziet is dat het gebruik bij velen tot misbruik leidt. Toen ik nog in een psychiatrische kliniek werkte, heb ik heel wat ellende gezien doordat patiënten blowden en daardoor in een psychose terechtkwamen. Cannabis is op psychiatrische afdelingen echt een stoorzender. Zelden zie je tegenwoordig nog iemand met schizofrenie die niet blowt. En ook wat jongeren betreft baart het me zorgen dat er zoveel geblowd wordt. Het heeft een grote impact op hun hersenen die nog in ontwikkeling zijn.’
Maar is het niet zo dat alcohol en nicotine veel meer ellende aanrichten onder gebruikers?
‘Als je naar het aantal doden kijkt vanwege drankmisbruik valt het bij cannabis inderdaad wel mee. Maar door met name het hoge THC-gehalte (de werkzame stof in cannabis) van de tegenwoordige marihuana verwacht ik dat op termijn het aantal mensen dat hersenschade oploopt door cannabis aanmerkelijk hoger zal zijn dan het aantal Korsakov-patiënten door drank. Velen suggereren dat cannabis een onschuldig middel is, maar dat is echt niet zo. De Drugsmonitor van het Trimbos-instituut stelt niet voor niets vast dat het aantal cliënten die zich met cannabisproblemen bij de verslavingszorg meldt nog steeds groeit.’
In het boek komt de experimentele Prometa-behandeling aan bod, onder meer in het verhaal van cabaretier Javier Guzman. Het lijkt net alsof het een effectief middel is. Maar Guzman is absoluut niet van de drank af. Wat moeten we als lezer geloven?
‘Je moet niets geloven. Er bestaat geen wondermiddel tegen verslaving. Bij sommigen werkt Prometa, bij anderen niet. Zelf zie ik meer in Baclofen, van oorsprong een spierverslapper die bij bijvoorbeeld MS voorgeschreven wordt. De Franse cardioloog Olivier Ameisen die zwaar aan de drank was, is door Baclofen van zijn drankzucht verlost. Het middel zorgt ervoor dat de zucht verdwijnt. Je moet het wel langdurig dagelijks innemen. Ik heb het tot nu toe bij een stuk of vijftig cliënten, allemaal kansloze alcoholisten, ingezet. En bij de helft werkt het prima. Het is ook goedkoop, omdat het patent verlopen is. Probleem is wel dat veel artsen weigeren het hiervoor voor te schrijven.’
U schrijft dat een eigen bijdrage van een cliënt aan zijn behandeling, zoals de instelling waar u werkt, SolutionS, die vraagt, een positief effect heeft op zijn motivatie. Pleit u ervoor om dit bij alle behandelingen in de verslavingszorg en de geestelijke gezondheidszorg in te voeren?
‘Laat ik me beperken tot de verslavingszorg. Ik stel dat een eigen bijdrage absoluut werkt. En dat komt omdat mensen door een eigen bijdrage te betalen aangeven dat ze bereid zijn in hun herstel te investeren. En zo gek is dat niet. Per slot van rekening betalen ze ook voor hun drank of drugs. We zien hier dat als een verzekeraar alles betaalt voor een cliënt zijn motivatie voor de behandeling een stuk lager ligt. Laat ik het zo zeggen: een behandeling kost hier een paar centen, maar dan heb je ook wat.’
Wat is de belangrijkste les die u geleerd hebt van uw werk tot nu toe in de verslavingszorg?
‘De eerste les is dat je het ijzer moet smeden als het heet is. Oftewel, wachttijden van drie maanden of meer, zoals die niet ongebruikelijk zijn bij veel verslavingszorginstellingen, zijn desastreus. Als iemand aangeeft dat hij wat aan zijn verslaving wil doen, moet je snel beginnen. Een tweede les is dat goede nazorg cruciaal is voor het welslagen van de behandeling. Je moet daar meteen na de behandeling mee beginnen, met zelfhulpgroepen, de familie erbij betrekken en zelf geloof ik ook heel erg in running therapy.’ (MvK)
Zucht. Over verslaving van speen tot spuit. Bram Bakker & Meindert Inderwisch. Uitgeverij Paradigma. ISBN 978 90 499 6036 0. € 17.95
De exemplaren van Zucht zijn gewonnen door:
Ingrid Pladdet
Marianne van Loo
Margreeth Hugenholtz
O.W.Koning
Gea Bruinsma
Zij krijgen het boek toegestuurd
© Psy 06-07-2010
