Zelfredzaamheid vermindert psychische klachten na rampen
Peter van der Velden is door de Universiteit van Tilburg benoemd tot bijzonder hoogleraar psychische gevolgen van rampen en het gebruik van de geestelijke gezondheidszorg. ‘Zelfredzaamheid is te lang veronachtzaamd.’
Speelt de ggz goed op rampen in?
‘Slechts een deel van de mensen die na een ramp ernstige psychische klachten ontwikkelt, zoekt hulp. En veel van de mensen die wel hulp zoeken, doen dat pas na jaren met hun klachten rond te hebben gelopen. De belangrijkste vraag is daarom: hoe krijg je hen na een ramp wel - of veel eerder - naar de ggz?’
En?
‘Dat zal mede afhankelijk zijn van de klachten, de verwijzer, voorlichting en adviezen uit de persoonlijke omgeving van mensen. We weten echter niet precies welke factoren hierbij een rol spelen. Een van mijn doelstellingen is daarin meer inzicht te krijgen.’
Maar als je ondraaglijke klachten hebt, zoek je toch hulp?
‘Je moet je realiseren dat de diagnose PTSS formeel pas na een maand gesteld kan worden. Na een ramp - je verliest huis, je kind - staat je hoofd niet meteen naar hulp. Mensen hebben klachten, maar dat verbaast hen niets na wat ze hebben meegemaakt. Bovendien hebben ze andere zorgen. Vaak denken ze: “Hulp? Alsjeblieft, ik heb het al druk genoeg.”’
U onderzocht de hulpverlening na de vuurwerkramp in Enschede. Hoe functioneerde die?
‘Heel goed, en na die ramp zochten wel veel mensen hulp. Dat komt onder andere doordat er toen razendsnel een Nazorgteam Vuurwerkramp Enschede is opgericht waarin allerlei instanties met elkaar samenwerkten, waaronder de ggz, de verslavingszorg en maatschappelijk werk.
De hulpverstrekking had één loket, iedereen wist dat die ‘voordeur’ er was, en daarachter werden mensen doorverwezen. Ook was er een Informatie en Advies Centrum (IAC), een loket voor hulp bij materiële problemen dat gekoppeld was aan het gemeentebestand. Zo voorkom je dat mensen van het kastje naar de muur worden gestuurd.’
Wat gaat u als bijzonder hoogleraar onderzoeken?
‘Na een ramp treden ook andere klachten op dan PTSS. Mensen worden depressief, rouwen om dierbaren, gaan middelen gebruiken of krijgen stressklachten. Ik wil onderzoeken waarom sommige mensen die klachten wel krijgen en andere niet.
Zelfredzaamheid - de mate waarin iemand denkt dat hij zijn problemen zelf kan oplossen - lijkt een belangrijke rol te spelen, in combinatie met stressgevoeligheid. We vermoeden dat als je naar die combinatie kijkt, dat je dan veel beter kunt voorspellen welke mensen tot de risicogroep groep behoren. En ik denk dat we ons in onderzoek meer moeten richten op mensen die het na een ramp wel zelf redden, daar kunnen we mogelijk meer van leren dan van de kleine minderheid die een PTSS ontwikkelt.’ (JH)
©Psy 22-07-2010
