Anorexia maakt het hele gezin kapot
Lange tijd had Annemarie Klee niet door dat haar oudste dochter Sophie anorexia had. In haar boek 'Anorexia voor beginners' beschrijft ze hoe de eetstoornis van haar dochter het hele gezin in de greep kreeg. 'Ik ging overal in mee: bang dat ik anders een slechte moeder zou zijn.'
Door: Ditty Eimers
Sophie (18) was tot haar vijftiende een voorbeeldige puber. Een open meisje, dat het goed deed op school en leuke vrienden had. Moeder Klee: ‘De laatste van wie ik ooit zou verwachten dat ze een eetstoornis zou ontwikkelen.’
Uw dochter viel kilo’s af, haar haar viel uit en haar menstruatie bleef weg. Hoe kan het dat u pas na vele maanden in de gaten kreeg dat er iets aan de hand was?
‘Ik dacht dat Sophie door en door kende, had goed contact met haar. Ze was onzeker en veel bezig met haar uiterlijk, maar dat hebben alle meisjes van die leeftijd, dacht ik. Lijnen doen ze ook allemaal wel eens. Ik vond soms een pluk haar in het doucheputje en Sophie was vaak moe. Dat ze een eetstoornis zou kunnen hebben, kwam gewoon niet bij me op. Ik dacht dat meisjes met anorexia skeletten zijn. Zo zag Sophie er niet uit. Langzaam kreeg ik het vermoeden dat er iets niet klopte, maar het heeft lang geduurd voordat ik dat uit durfde te spreken. Sophie wist het goed te verbergen: ze hielp met koken en kletste tijdens de maaltijd honderd uit, zodat het niet opviel dat ze niet at. Zoals alle meisjes van 15 deed ze deur van de badcel op slot, dat vond ik heel normaal.’
Ook nadat u het ontdekt had, dacht u: het valt wel mee, we lossen het samen op?
‘Ja, omdat ze direct toegaf dat ze een eetstoornis had. Ze vertelde dat ze haar eten uitkotste en zichzelf sneed. Ze was opgelucht dat ze haar geheim kon delen. We maakten afspraken dat ze meer zou gaan eten en ze ging naar een diëtiste. Ze liet merken dat ze me nodig had. Als ik haar weer eens met haar hoofd boven de wc-pot aantrof en ze begon te huilen omdat ze weer was teruggevallen, dacht ik dat ze eerlijk was. Ik had niet door dat ze maar een deel van het verhaal vertelde. Ondertussen perfectioneerde ze haar destructieve gedrag.’
U beschrijft haar als een manipulator die liegt en bedriegt om haar verslaving in stand te houden.
‘Dat lijkt keihard, maar ik wil andere meisjes met anorexia laten zien dat hun gedrag ook de rest van het gezin kapot maakt. Via pro-Ana sites kende Sophie alle trucjes. Ik ben blind geweest omdat ik haar zo wanhopig graag wilde helpen. Sophies lijst met eisen werd steeds langer. Ik ging overal in mee: bang dat ik anders een slechte moeder zou zijn. Na acht uur ’s avonds aten we niets meer; we snoepten niet waar ze bij was; tv-programma’s over eten waren taboe en er mochten geen vrienden meer komen. Achteraf denk ik dat ik het juist makkelijker voor haar maakte om ziek te blijven.’
Hoe kwam u tot dat inzicht?
‘Toen Sophie in een particuliere verslavingskliniek terechtkwam, kon ik wat afstand nemen. Ik zag hoe hard ze was geworden. Eindelijk drong het tot mij door hoe erg mijn andere drie kinderen leden onder haar verslaving. Ik ging grenzen stellen: wij zouden ons leven niet langer aanpassen. Alleen als Sophie wilde stoppen met haar verslaving was ze thuis weer welkom. Dat was een keerpunt: ze wilde ons niet verliezen en besloot tegen haar ziekte te gaan vechten.’
U bent heel kritisch over die kliniek. Wat deden ze fout?
‘Thuis zaten we met duizend vragen: hoe moesten we met Sophie omgaan in de kliniek, wat gebeurde er daar met haar? En wat moesten we doen als ze weer thuiskwam? Alleen omdat ik zelf heel erg heb aangedrongen, kregen we een paar gezinsgesprekken. De hulpverlening richt zich alleen op de patiënt, de familie lijkt niet te bestaan. Je moet familieleden er juist bij betrekken: zij moeten hun gedrag ook veranderen. Ook de nazorg was ronduit slecht.’
Die kritiek klonk ook in de documentaire over anorexia, die onlangs op televisie was. Maar in een ingezonden brief aan De Volkskrant schreven anorexiapatiëntes: ‘Het ligt niet aan de hulpverlening. Sommige meisjes willen gewoon niet beter worden.’
‘Natuurlijk, anorexiapatiënten hebben ook een eigen verantwoordelijkheid. Maar wie stopt met haar verslaving heeft nog een lange weg te gaan. Sophie was 24 uur per dag bezig geweest met haar eetstoornis. Wat moest ze verder met haar leven? In de hulpverlening wordt niet gepraat over je leven na de kliniek. Het gaat alleen over je eetstoornis, als je een bepaald gewicht hebt bereikt, ben je genezen.’
Hoe gaat het nu met haar?
‘Sophie is inmiddels een jaar “clean”. Ze kotst niet meer, telt geen calorieën meer en sinds acht maanden snijdt ze zich ook niet meer. Dat is met vallen en opstaan gegaan. Alsof het hele gezin opnieuw moest leren fietsen. Langzaam leerde Sophie weer op eigen benen staan en leerde de rest van het gezin weer normaal te doen. Sophies geluk is dat ze een toneelopleiding kon volgen, waar ze haar passie in kwijt kan. Dat betekent niet dat ze nooit meer een slechte dag heeft. In plaats van terug te vallen in haar oude patroon, kan ze nu huilen of schelden tot ze zich beter voelt. Uit eten gaan durft ze nog niet, maar zwemmen weer wel. Sophie in bikini: dat had ik een jaar geleden niet voor mogelijk gehouden.’
‘Anorexia voor Beginners’ is te bestellen via www.bol.com ISBN 9789090248486.
In vervolg op haar boek zet Annemarie Klee samen met een in eetstoornissen gespecialiseerde diëtiste een hulpverleningsproject op voor meisjes met een eetstoornis en hun familie. Meer informatie: www.anorexiavoorbeginners.nl
© Psy 01-02-2010
