Boudewijn Chabot: ‘Ik ben dol op het leven’
Psychiater Boudewijn Chabot en schrijfster Stella Braam schreven samen het boek 'Uitweg, een waardig levenseinde in eigen hand'. Het is een handboek voor 'zelfeuthanasie' door het gebruik van dodelijke medicijnen en het stoppen met eten en drinken. Het boek ligt in alle boekhandels. Chabot: ‘Men zegt dat zelfdoding een taboe moet blijven, maar het taboe is al lang uit de fles. Jaarlijks plegen er in Nederland nu al vierduizend mensen zelfeuthanasie. Als iemand echt uit het leven wil stappen, moet dat op een waardige en humane manier kunnen.’
Door Jorn Hövels
Voor wie is het boek bedoeld?
‘Voor mensen met een ernstige lichamelijke of psychiatrische ziekte en voor hoogbejaarden die hun leven als voltooid beschouwen. Het gaat om mensen die in samenspraak met hun naasten hebben besloten dat ze niet meer verder willen en die naar een humane uitweg uit het leven zoeken.’
Wat verstaat u onder zelfeuthanasie?
‘Voor mij is dat een waardige en humane vorm van zelfdoding - dus niet impulsief en niet eenzaam of verminkend - waarbij de regie over het sterfbed bij de persoon zelf ligt. Het boek beschrijft hiervoor twee methoden: het slikken van de juiste dosering medicijnen of stoppen met eten en drinken.’
Hoe hoog is de nood?
‘Uit onderzoek blijkt dat jaarlijks tenminste duizend van de 9700 uitdrukkelijke en herhaalde verzoeken om euthanasie door artsen worden afgewezen. In werkelijkheid ligt dat aantal nog hoger. Als een arts er moeite mee heeft, zal hij een euthanasieverzoek niet altijd als ‘uitdrukkelijk’ zien en zal hij het dan ook niet melden.
Uit mijn promotieonderzoek Auto-euthanasie, verborgen stervenswegen in gesprek met naasten (2007) blijkt dat jaarlijks circa 4400 mensen zelf een eind aan hun leven maken door in overleg met naasten te stoppen met eten en drinken, of door medicijnen te slikken. In driekwart van de gevallen beoordelen naasten deze methoden als waardig. Dus daar valt nog het nodige aan te verbeteren.
Zelfeuthanasie gebeurt dus al relatief vaak. Alleen artsen en instanties als de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) zien dat niet.’
U schreef al eerder een hulpboek bij zelfeuthanasie.
‘Mijn eerste boek Sterfwerk kwam uit in 2001. Daarna publiceerde ik een online zelfhulpboek, maar daarmee bereikte ik te weinig ouderen, mijn grootste doelgroep. Na wat juridische aanvullingen en een stijlaanpassing - journalist Stella Braam schrijft toegankelijk, zodat iedereen het kan begrijpen - zette ik de stap naar de reguliere boekhandels.’
Nu kan iedereen op eigen houtje een humaan en waardig einde aan zijn leven maken?
‘Dat is een misvatting. Bewust stoppen met eten en drinken kan onmogelijk alleen. Goede verzorging - zoals het nat houden van de mond - is essentieel om het lijden niet ondraaglijk te maken.’
Maar het kan wel zonder tussenkomst van een behandelaar?
‘Denk je nu echt dat mensen in je omgeving je verzoek zo maar inwilligen? Die zeggen dan: “Moeder, dat is toch vreselijk?” Waarop moeder zegt: “Dat hoeft het niet te zijn, als ik er hulp bij krijg.” En intimi doen er nog een schepje bovenop: “Maar dat doen wij niet hoor, waarom ben je zo ongelukkig?” Er ontstaat dan een soort twistgesprek waarin de naasten de strijd aangaan met de doodswens. Zó werkt het.’
Een medicijn kun je wel alleen innemen?
‘Dat kon altijd al. Lijstjes dodelijke medicijnen circuleren binnen de psychiatrie. Alleen, ik geef in mijn boek medicijninformatie waarbij de kans groot is dat de zelfeuthanasie ook lukt. Het is niet langer een lucky shot. Maar ik vermeld er telkens bij dat zelfeuthanasie van het begin tot einde plaatsvindt in een gesprek met de naasten.
Mensen die dat gesprek niet aangaan, doen het zonder mijn boek ook, vaak met een touw. Of die beginnen na hun ontslag uit de kliniek opnieuw hun medicatie op te sparen.’
Welke waarde hecht u aan het oordeel van een arts?
‘Voor mij telt dat zwaar. Maar artsen hebben hun - invoelbare - grenzen en wijzen met name in de psychiatrie vrijwel alle verzoeken af. Mijn boek nodigt ertoe uit om tenminste één ander in vertrouwen te nemen, liefst ook één hulpverlener.’
Bent u aanhanger van de zelfbeschikkingsleer?
‘Nee. Ik heb een psychoanalytische opleiding en weet dat het zelf innerlijk verdeeld is: achter iedere doodswens gaat de wens schuil om anders te willen leven. Het punt is alleen dat je op een gegeven moment niet meer ziet hoe je anders zou kunnen leven.
Mijn uitgangspunt is mijn promotieonderzoek, waaruit blijkt dat er een ondergrondse praktijk in Nederland bestaat van mensen die voor zelfeuthanasie kiezen. Dan zeg ik: àls je het doet, doe het dan op een humane en waardige manier.’
Wat heeft de psychiatrie aan uw boek?
‘De psychiatrie woekert tot op hoge leeftijd door in de levens van patiënten. Veel chronisch psychiatrische patiënten spelen in gedachten met de dood of hebben ooit een suïcidepoging ondernomen. Het merendeel van de jaarlijks vijftienhonderd door het CBS geregistreerde zelfdodingen is dan ook afkomstig uit de psychiatrie. Die zelfdodingen zijn doorgaans impulsief, eenzaam en verminkend. Verder blijkt uit onderzoek dat psychiaters relatief weinig euthanasieverzoeken inwilligen.
Ook psychiatrische patiënten hebben de wilsbekwaamheid om te kunnen overzien of ze door willen leven, maar ze moeten dan wel in een rustige fase van hun ziekte zitten. Als ze kiezen voor de dood - omdat ze bijvoorbeeld geen psychose meer willen meemaken - kan dit boek ook hen helpen er humaan en waardig uit te stappen.’
Hebt u nooit genoeg van het onderwerp?
‘Ik ben dol op het leven, ik kan wel een dosis dood hebben.’
Braam, Stella en Boudewijn Chabot, Uitweg - een waardig levenseinde in eigen hand, Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 2010, ISBN 9789 0388 931 43, € 24,95
De exemplaren van Uitweg - een waardig levenseinde in eigen hand zijn gewonnen door
Herman van Dammen
Kees Scherpenisse
Nys Visser
Zij krijgen het boek toegestuurd
Klik hier voor hulp of om anoniem te chatten over zelfdoding
Klik hier voor een samenvatting van het proefschrift
Klik hier voor meer informatie over het boek
Klik hier voor meer informatie over Stichting de Einder
Klik hier voor meer informatie over de NVVE
© Psy 18-03-2010
