Kim de Jong, psycholoog en onderzoeker bij GGZ Noord-Holland-Noord en Erasmus MC, promoveerde  onlangs bij de Universiteit Leiden op een onderzoek naar het geven van feedback bij routine outcome monitoring (ROM) in kortdurende ambulante behandelingen van volwassenen. ROM meet de resultaten van de behandeling. Cliënten vullen daarvoor vragenlijsten in, in ieder geval voor de start en aan het eind van de behandeling. Ze kunnen dat ook doen gedurende de behandeling. Als dan blijkt dat de cliënt niet vooruitgaat kan de therapeut de behandeling aanpassen.  De Jong onderzocht bij welke vorm van feedback bij die tussentijdse metingen cliënten het meest profijt hebben.  

Resultaten
De Jong: ‘Als de behandelaar de cliënt een vragenlijst laat invullen zonder dat de cliënt de resultaten daarvan ziet, heeft monitoren geen enkel effect op het behandelresultaat. Als alleen de therapeut de resultaten ziet scheelt dat iets. Het meeste effect wordt bereikt als ook de cliënt de resultaten ziet en die bespreekt met de therapeut. De problemen nemen sneller af.’ 

Kortdurende behandeling
Dat geldt overigens niet voor alle ambulante cliënten. Vooral cliënten die een kortdurende behandeling nodig hebben, minder dan 35 sessies, profiteren daarvan. En cliënten die niet goed vooruitgaan. De Jong: ‘Over het algemeen wordt de meeste vooruitgang geboekt in het begin van de behandeling. Daarom is het ook het beste om in ieder geval in het begin standaard te monitoren, de eerste vijf tot tien sessies. Dan komen de signalen dat het niet beter gaat snel naar boven. Juist bij cliënten die niet vooruitgaan wordt dat duidelijk. De therapeut kan dan samen met de cliënt zoeken naar aanpassing van de behandeling. Voor cliënten met wie het al snel beter gaat heeft wederzijdse feedback minder toegevoegde waarde. ’ 

Risicofactoren
Bij die sneller herstellende cliënten hoeven behandelaren dan minder vaak vragenlijsten af te nemen. Om te kunnen selecteren bij wie wel vaak gemonitord moet worden, ging De Jong na wat nu de grootste risicofactoren zijn voor een negatief behandelresultaat. Uit haar onderzoek onder ruim 1.500 cliënten blijken die risicofactoren onder andere te zijn complexe klachten, weinig opleiding,  geen goede relatie met de behandelaar en lage verwachtingen over het effect van de behandeling. ´Bij die cliënten moet de behandelaar vaker monitoren. Als dan zowel de behandelaar als de cliënt feedback krijgen, slaat de behandeling beter aan.´

Negatieve feedback
Het effect van feedback blijkt ook samen te hangen met de houding van de behandelaar. Behandelaren die het belang ervan inzien bereiken meer resultaat. Dat doen ook behandelaren die meer vertrouwen hebben in hun eigen kunne. De Jong: ‘Zij blijken beter te kunnen omgaan met negatieve feedback over het behandelverloop van cliënten.’ Bovendien maken vrouwelijke behandelaren vier keer vaker gebruik van ROM feedback over de behandelvoortgang dan hun mannelijke collega’s. Maar een verklaring voor deze opvallende bevinding kan De Jong niet geven.  

Weerstand
Nu wordt er binnen ggz-instellingen weinig regelmatig tussentijds gemonitord, niet vaker dan eens per drie tot zes maanden. In de presentaties en trainingen die De Jong over feedback bij ROM geeft, merkt zij bij sommige behandelaren nogal wat weerstand tegen ROM. Deels komt dat omdat lang niet iedereen de meerwaarde er van ziet. De Jong: ‘Behandelaren vragen natuurlijk wel hoe het met de cliënt gaat, maar ze zeggen dan te vertrouwen op hun klinische blik. Het voordeel van ROM is echter dat de cliënt elke keer dezelfde vragen beantwoordt. Er glippen geen onderwerpen tussenuit. De behandelaar zal bijvoorbeeld niet standaard vragen of de cliënt nog steeds suïcidale gedachten heeft. Als die met ROM wel naar boven komen kan de behandelaar daar concreet op in gaan.’

Positiever
Behandelaren hebben volgens De Jong ook de neiging het behandelresultaat positiever in te schatten dan de werkelijkheid. ROM-uitkomsten zijn daar reëler in. De Jong gebruikte in haar onderzoek de OQ-45 vragenlijst, die ze heeft gevalideerd voor de Nederlandse populatie. Deze lijst meet niet alleen symptomen, maar ook het sociaal functioneren. ‘Deze vragenlijst maakt nog duidelijker of de cliënt op alle terreinen vooruitgaat.’

Benchmark
Maar de grootste weerzin wordt veroorzaakt omdat ROM wordt geassocieerd met benchmarken. En dat vindt De Jong doodzonde. ‘Het felle protest van de hoogleraren psychiatrie tegen het gebruik van ROM-resultaten voor benchmark heeft een negatieve sfeer gecreëerd rondom ROM en het in een kwaad daglicht gebracht. Maar zij wijzen ROM als instrument om de behandeling te evalueren niet af. Ze vinden alleen dat je op dit moment nog niet op een verantwoorde manier met individuele ROM-data instellingen met elkaar kunt vergelijken. Ik ben het met hen eens dat daarvoor eerst nog een aantal methodologische problemen moeten worden opgelost.’

Onveiligheid
Daarnaast, zegt De Jong, heerst een gevoel van onveiligheid over hoe zorgverzekeraars de gegevens uit ROM interpreteren. ‘ROM is helemaal niet ontwikkeld voor benchmark. Oorspronkelijk is ROM ontwikkeld als kwaliteitsinstrument waarmee de behandeling van de individuele cliënt verbeterd kan worden. Mits die goed wordt uitgevoerd en bij de juiste doelgroep, kan die uitstekende resultaten opleveren.’ (MvR)

Bekijk een video van Kim de Jong over de ROM

Kijk hier voor de website van Kim de Jong 

Lees ook de berichten ROM: verzekeraars kaatsen bal keihard terug en Zorgverzekeraar straft ggz-instelling die geen data aanlevert


© Psy 14-05-2012

Zelf verantwoordelijk
Het ministerie van Volksgezondheid zegt dat Nederlandse ingezeten zelf verantwoordelijk zijn voor het beheersen van de Nederlandse taal. Als vluchtelingen en migranten die niet beheersen, moeten ze zelf iemand meenemen die wel Nederlands spreekt. Dat mag een professionele tolk zijn, maar dan wel op eigen kosten of op kosten van de instelling. Volgens Van der Heijden zijn vluchtelingen die een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen zelden in staat om Nederlands te spreken en kunnen ze mede daardoor vaak ook niet meteen aan het werk. ‘De kosten voor een tolk kunnen dan ook niet door hen betaald worden.’ 

Restbedrag
De € 29.820 die het Psychotraumacentrum van de provincie Noord-Brabant heeft gekregen, is afkomstig uit het IZR fonds van de provincie. Dit fonds bestaat uit geld dat tot 2005 is betaald voor de interprovinciale ziektekostenverzekering (IZR). ‘Vroeger was het personeel van de provincies verplicht verzekerd bij de IZR’, schrijft het Psychotraumacentrum. ‘Toen het IZR ophield te bestaan, werd het geldbedrag grotendeels verdeeld onder de toenmalige verzekerden, maar er bleef ook een restbedrag over om lopende zaken af te handelen.’ 

Welzijn in de provincie
Inmiddels zijn alle lopende zaken afgerond en bleek er nog een bedrag over te zijn. Dat geld is verdeeld over alle provincies. Noord-Brabant besloot de € 213.040 die zij terugkreeg in te zetten voor welzijn in de provincie. Het Psychotraumacentrum is bijzonder blij met de bijdrage. ‘Deze gift van de provinciemedewerkers is warm ontvangen.’ (HE) 

Lees ook de berichten Bezuinigen op tolken onverantwoord, Medewerkers Delta tolken zelf en Afschaffen tolkenvergoeding zorgt voor chaos


©Psy 09-05-2012